Η αίσθηση ότι χάνουμε τον έλεγχο μπορεί να προκαλέσει μεγάλη δυσφορία και να μας κάνει να νιώθουμε χαμένοι μέσα σε ένα κύμα αρνητικών συναισθημάτων. Κάθε άνθρωπος έχει περάσει στιγμές που η πίεση της καθημερινότητας, οι αυξημένες υποχρεώσεις ή τα ανεξέλεγκτα γεγονότα φέρνουν μια αίσθηση αποσταθεροποίησης. Ωστόσο, η ψυχική υγεία δεν είναι κάτι που χάνεται οριστικά ούτε αφορά μόνο εμάς ως μοναδικές περιπτώσεις. Υπάρχουν τρόποι να επαναφέρουμε την ισορροπία και να διαχειριστούμε τις κρίσεις που μοιάζουν να μας ξεπερνούν.
Τι συμβαίνει μέσα μας όταν νιώθουμε πως χάνουμε τον έλεγχο
Όταν αισθανόμαστε πως ο κόσμος μας βγαίνει από το πλαίσιο που τον έχουμε ορίσει, το νευρικό μας σύστημα αντιδρά έντονα. Η επιβάρυνση από το άγχος, τις αρνητικές σκέψεις και τις άλυτες προκλήσεις προκαλεί ψυχική κόπωση, ένταση και απώλεια συγκέντρωσης. Εντούτοις, βασικές ασκήσεις που σχετίζονται με την αναπνοή μπορούν να φέρουν ξανά τάξη μέσα στον χάος.
Η δύναμη των αργών και συνειδητών αναπνοών
Έρευνες του 2023 έχουν επιβεβαιώσει ότι ακόμα και τρεις αργές αναπνοές από τη μύτη μπορεί να λειτουργήσουν ως «γέφυρα» που ενώνει το χάος με την τάξη. Με αυτόν τον τρόπο, επηρεάζεται θετικά το νευρικό σύστημα, μειώνεται το στρες και η ένταση, ενώ αυξάνεται η αίσθηση χαλάρωσης. Αυτές οι απλές πρακτικές, όταν εφαρμόζονται συστηματικά, μπορούν να βελτιώσουν την ψυχική ανθεκτικότητα και ευεξία, ακόμα και σε περιόδους έντονης πίεσης.
Οι αρνητικές σκέψεις δεν εξαφανίζονται, αλλά αλλάζει η σχέση μας με αυτές
Ένα συχνό σφάλμα είναι η πεποίθηση ότι πρέπει να «σταματήσουμε να σκεφτόμαστε αρνητικά» ή να εστιάσουμε αποκλειστικά σε θετικά συναισθήματα. Στην πραγματικότητα, οι αρνητικές σκέψεις είναι αναπόφευκτες και όλες, ανεξαιρέτως, τις βιώνουμε. Η ουσία βρίσκεται στον τρόπο που τις αντιμετωπίζουμε. Ο καθοριστικός παράγοντας για την ψυχική μας υγεία είναι κατά πόσο πιστεύουμε στη σοβαρότητα αυτών των σκέψεων ή αν τις αφήνουμε να ελέγχουν την πραγματικότητά μας.
Η ψυχική υγεία ως καθημερινή συνήθεια
Η καλή ψυχική υγεία είναι αποτέλεσμα συνεχούς προσπάθειας και υγιών συνηθειών. Η καθημερινή φροντίδα του νου και του σώματος συμβάλλει καθοριστικά στην διατήρηση της ισορροπίας. Οι επιβλαβείς συνήθειες όπως η υπερβολική σκέψη, η αναπνοή που “κρατιέται”, η τάση να παίρνουμε όσα συμβαίνουν προσωπικά και η καταστροφολογία, επιβαρύνουν την ψυχική μας κατάσταση.
Αντίθετα, εστιάζοντας στην αναπνοή, στους άλλους γύρω μας και στην καλλιέργεια θετικών σκέψεων – χωρίς να αγνοούμε τα αρνητικά, απλώς διαχειριζόμενοι τα – μπορούμε να αναπτύξουμε μια πιο υγιή ψυχική στάση.
Η πίστη στην αβεβαιότητα ως ψυχολογικός πόρος
Η ανάγκη να έχουμε βεβαιότητα για το μέλλον δημιουργεί μεγάλη ψυχική πίεση. Ο Robert Greene αναφέρει ότι αυτή η ανάγκη αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες «ασθένειες» του νου. Ο αγώνας να ελέγξουμε όσα δεν έχουν ακόμα συμβεί μάς απομακρύνει από το παρόν και οδηγεί σε μια διαρκή ανησυχία.
Η αποδοχή της αβεβαιότητας και η πίστη σε κάτι μεγαλύτερο μπορούν να δώσουν νόημα και σταθερότητα στην ζωή, ακόμα και σε περιόδους έντονης αμφιβολίας. Μελέτες επισημαίνουν ότι οι άνθρωποι που βασίζονται στις θρησκευτικές ή πνευματικές τους πεποιθήσεις εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και καλύτερη ψυχική ευημερία.
Σκέψεις και συναισθήματα: μια αμφίδρομη σχέση
Τα συναισθήματά μας τρέφονται από τις σκέψεις μας. Όταν νιώθουμε αρνητικά για γεγονότα ή για τον εαυτό μας, αυτές οι σκέψεις επηρεάζουν βαθιά τα συναισθήματά μας, οδηγώντας μας σε κύκλους απογοήτευσης και φόβου.
Παρά το γεγονός ότι δεν είναι εύκολο να εμποδίσουμε τις αρνητικές σκέψεις, μπορούμε να αλλάξουμε την εστίασή μας, δίνοντας χώρο σε θετικότερες προσεγγίσεις ώστε να βελτιώσουμε την ψυχική μας διάθεση και να νιώσουμε πραγματική αλλαγή.
Διαχωρίζοντας την πραγματικότητα από την ψευδαίσθηση
Η ψυχική υγεία βασίζεται επίσης στην ικανότητα να διατηρούμε ένα υγιές χάσμα ανάμεσα σε όσα νιώθουμε ή πιστεύουμε και την πραγματικότητα γύρω μας. Δεν είναι δυνατόν να είμαστε συνεχώς απόλυτα παρόντες, αλλά ο χρόνος που αποφεύγουμε τις ψευδαισθήσεις και τις παρανοήσεις αυξάνει την ψυχική μας ισορροπία.
Επιστημονικές έρευνες, όπως μια στο Frontiers in Human Neuroscience το 2022, δείχνουν πώς οι γνωστικοί μηχανισμοί που κρύβονται πίσω από τις οπτικές ψευδαισθήσεις αναδεικνύουν ποιες είναι οι περιορισμένες αντιλήψεις μας και πώς η εμπειρία και οι προσδοκίες μας επηρεάζουν την αντίληψη της πραγματικότητας.
Τελικά, η αναγνώριση ότι ο «εαυτός» είναι ένα κατασκεύασμα που δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι έχουμε κάτι να προστατεύσουμε, μας βοηθά να απελευθερωθούμε από τον φόβο της απώλειας και την ανάγκη να ελέγχουμε τα πάντα. Είμαστε πολύ περισσότερα από αυτή την ιδέα και μπορούμε να βρούμε την εσωτερική μας δύναμη μέσα στην αποδοχή, την παρατήρηση και τη συνεχή φροντίδα της ψυχικής μας υγείας.
