Αν έχετε παρατηρήσει ότι το πρωί νιώθετε πιο αισιόδοξοι, ενώ όσο περνά η μέρα η διάθεσή σας σταδιακά πέφτει, δεν είστε μόνοι. Νέα μελέτη από το University College του Λονδίνου αποκαλύπτει ότι η ψυχική μας διάθεση ακολουθεί ένα προβλέψιμο μοτίβο μέσα στην ημέρα, με την ευεξία και την αίσθηση νοήματος να κορυφώνονται το πρωί και να μειώνονται σταδιακά έως τα μεσάνυχτα.
Η καθημερινή «καμπύλη» της διάθεσης
Η μελέτη, η μεγαλύτερη του είδους της μέχρι σήμερα, δημοσιεύτηκε στο περιοδικό BMJ Mental Health και βασίστηκε σε σχεδόν ένα εκατομμύριο απαντήσεις από περίπου 50.000 ανθρώπους που συμμετείχαν σε έρευνα για τις κοινωνικές επιπτώσεις της πανδημίας Covid-19, η οποία διήρκεσε από τον Μάρτιο του 2020 έως τον Μάρτιο του 2022.
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να απαντήσουν σε ερωτήσεις που αφορούσαν τη χαρά, την ικανοποίηση από τη ζωή, τη μοναξιά και το αν ένιωθαν ότι η ζωή τους είχε νόημα. Αν και δεν αναλύθηκαν εκτενώς οι αιτίες, προέκυψε σαφώς ότι:
- Η καλύτερη ψυχική διάθεση καταγράφεται το πρωί.
- Η χειρότερη διάθεση σημειώνεται γύρω στα μεσάνυχτα.
- Οι Δευτέρες και οι Παρασκευές συγκεντρώνουν υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας σε σύγκριση με τις Κυριακές.
- Οι εποχές επηρεάζουν τη γενική ψυχολογία: το καλοκαίρι τα επίπεδα ψυχικής ευεξίας είναι αισθητά υψηλότερα, ειδικά σε σχέση με τον χειμώνα.
Τι μπορεί να εξηγεί αυτές τις διακυμάνσεις;
Ένα πιθανό υπόβαθρο για τις καθημερινές αλλαγές στη διάθεση ίσως είναι το φυσικό βιολογικό μας ρολόι. Όπως εξηγούν οι ερευνητές, η ορμόνη κορτιζόλη —που σχετίζεται με διάθεση, κίνητρο και αντίδραση στον φόβο— φτάνει στο ανώτατο σημείο της λίγο μετά το ξύπνημα και κατεβαίνει στις χαμηλότερες τιμές της το βράδυ, πριν τον ύπνο. Έτσι, το σώμα και ο εγκέφαλός μας βρίσκονται σε πιο εστιασμένη και θετική λειτουργία τις πρωινές ώρες.
Παράλληλα, η ρουτίνα της καθημερινότητας φαίνεται να διαδραματίζει ρόλο. Τις καθημερινές υπάρχει περισσότερο πρόγραμμα, ενώ τα Σαββατοκύριακα —όπου αυτό χαλαρώνει— φαίνεται ότι αυξάνονται οι συναισθηματικές διακυμάνσεις. Ενδιαφέρον έχει ότι, παρά την έντονη διακύμανση σε άλλες παραμέτρους, η αίσθηση μοναξιάς δεν φάνηκε να επηρεάζεται σημαντικά ανά ημέρα της εβδομάδας.
Πρακτικές επιπτώσεις στην υγεία και την καθημερινή μας ζωή
Η Δρ Feifei Bu, μία από τις βασικές ερευνήτριες, σημειώνει ότι εφόσον αυτές οι διακυμάνσεις επιβεβαιωθούν σε περισσότερες μελέτες, θα μπορούσαν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται προγράμματα υποστήριξης ψυχικής υγείας. Για παράδειγμα, θα μπορούσαν να αυξηθούν οι διαθέσιμοι πόροι και η υποστήριξη τις βραδινές ώρες, όταν η διάθεση των ανθρώπων τείνει να είναι χειρότερη.
Επιπλέον, οι ειδικοί προτείνουν ότι οι ερευνητές που ασχολούνται με την ψυχολογία καλό θα είναι να λαμβάνουν υπόψη την ώρα της ημέρας κατά την οποία συλλέγονται δεδομένα. Αν κάποιος νιώθει καλύτερα το πρωί και απαντά τότε σε ένα ερωτηματολόγιο, το δείγμα μπορεί να κλίνει προς πιο θετικές εκτιμήσεις για την ψυχική του κατάσταση.
Παρότι απαιτούνται περισσότερες έρευνες για να επιβεβαιωθούν τα συμπεράσματα, τα ευρήματα προσφέρουν μια ενδιαφέρουσα εικόνα για τη συναισθηματική διακύμανση κατά τη διάρκεια της ημέρας. Και ίσως την επόμενη φορά που θα νιώσετε πεσμένοι το βράδυ, να θυμηθείτε πως… το πρωί όλα φαίνονται λίγο πιο φωτεινά.
