Η σεροτονίνη, γνωστή και ως “ορμόνη της ευτυχίας”, είναι μια ουσία με καθοριστικό ρόλο στη γενικότερη λειτουργία του οργανισμού. Ανήκει στους νευροδιαβιβαστές και παράγεται τόσο στον εγκέφαλο όσο και στο έντερο, επηρεάζοντας όχι μόνο τη διάθεση αλλά και πτυχές όπως ο ύπνος, η πέψη, η όρεξη και το βάρος. Η σύνθεσή της βασίζεται στο απαραίτητο αμινοξύ τρυπτοφάνη, το οποίο λαμβάνουμε από τη διατροφή μας.
Η επίδραση της σεροτονίνης στη σωματική και ψυχική υγεία
Η σεροτονίνη είναι πιο γνωστή για τη θετική επίδρασή της στη σταθεροποίηση της διάθεσης και στη μείωση του άγχους. Στον εγκέφαλο, παίζει κεντρικό ρόλο στη ρύθμιση της συναισθηματικής ισορροπίας, της συγκέντρωσης και της γενικότερης ψυχικής ευεξίας. Ωστόσο, τα χαμηλά επίπεδά της έχουν συνδεθεί με καταθλιπτικές και αγχώδεις διαταραχές, χωρίς να είναι πάντοτε ξεκάθαρος ο μηχανισμός πίσω από αυτή τη σύνδεση.
Αξιοσημείωτο είναι ότι ένα μεγάλο ποσοστό της σεροτονίνης του οργανισμού παράγεται στο γαστρεντερικό σύστημα. Εκεί, βοηθά στην κινητικότητα του εντέρου αλλά και στην αντιμετώπιση τοξικών ουσιών μέσω πρόκλησης εμετού. Επιπλέον, συμβάλλει στην πήξη του αίματος μέσω δράσης στα αιμοπετάλια και συμμετέχει στην παραγωγή μελατονίνης, της ορμόνης του ύπνου, συμβάλλοντας στη ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού και της ποιότητας του ύπνου μας.
Σημάδια χαμηλής σεροτονίνης
Η ανεπαρκής παραγωγή ή η μειωμένη αποτελεσματικότητα της σεροτονίνης μπορεί να εκδηλωθεί με ποικίλα συμπτώματα, που επηρεάζουν τόσο το σώμα όσο και το μυαλό.
- Συχνές εναλλαγές διάθεσης ή έντονη θλίψη
- Δυσκολίες στον ύπνο (αϋπνία ή υπερυπνία)
- Γαστρεντερικά προβλήματα, όπως δυσπεψία
- Αλλαγές στην όρεξη για φαγητό ή πόθος για γλυκά
- Σεξουαλικές δυσλειτουργίες
- Αίσθημα κόπωσης και δυσκολία συγκέντρωσης
- Ανησυχία, φόβοι και ιδεοψυχαναγκαστικές σκέψεις
Τρόποι ενίσχυσης της σεροτονίνης με φυσικά μέσα
Έκθεση στο φυσικό φως
Η καθημερινή έκθεση στο ηλιακό φως, ακόμη και για λίγα λεπτά, ενισχύει την παραγωγή της σεροτονίνης. Η έλλειψη ηλιοφάνειας, ιδίως τον χειμώνα, έχει συσχετιστεί με την εμφάνιση εποχικής κατάθλιψης.
Φυσική άσκηση
Ακόμη και 20-30 λεπτά καθημερινής άσκησης έχουν αποδειχτεί αρκετά για να αυξηθούν τα επίπεδα της σεροτονίνης και να ενισχυθεί η ψυχική ευεξία.
Διατροφή πλούσια σε τρυπτοφάνη
Ορισμένες τροφές συμβάλλουν δραστικά στη σύνθεση της σεροτονίνης:
- Ξηροί καρποί (όπως καρύδια)
- Λιπαρά ψάρια (σολομός, σαρδέλες)
- Προϊόντα σόγιας και βρώμη
- Μαύρη σοκολάτα, δαμάσκηνα, ανανάς
Η κατανάλωση τους σε συνδυασμό με σύνθετους υδατάνθρακες (π.χ. ψωμί ολικής άλεσης) βοηθά στην καλύτερη απορρόφηση του αμινοξέος τρυπτοφάνη.
Δραστηριότητες που μειώνουν το στρες
Ο διαλογισμός, το μασάζ, οι στιγμές ξεκούρασης ή το γέλιο με αγαπημένα πρόσωπα είναι δραστηριότητες που ενισχύουν τη σεροτονίνη, μειώνοντας παράλληλα την κορτιζόλη, δηλαδή την ορμόνη του στρες.
Όταν η σεροτονίνη γίνεται… υπερβολική
Αν και συχνότερες είναι οι περιπτώσεις έλλειψης, υπάρχουν και περιπτώσεις στα οποία παρατηρείται υπερβολική αύξηση της σεροτονίνης, προκαλώντας το λεγόμενο «Σύνδρομο Σεροτονίνης». Αυτό μπορεί να προκληθεί από χρήση φαρμάκων ή συμπληρωμάτων που επηρεάζουν τα επίπεδα της ουσίας.
Τα συμπτώματα κυμαίνονται από ήπια έως σοβαρά:
- Ρίγος, πονοκέφαλοι και έντονη εφίδρωση
- Μυϊκές συσπάσεις και διάρροια
- Ανησυχία, σύγχυση και ταχυκαρδία
- Υψηλός πυρετός και λιποθυμικά επεισόδια
Σε περιπτώσεις εμφάνισης αυτών των συμπτωμάτων, είναι απαραίτητη η άμεση ιατρική παρέμβαση.
Η σεροτονίνη αποτελεί σημαντικό «κλειδί» για τη σωματική και ψυχική μας ισορροπία, με ρόλο που εκτείνεται πολύ πέρα από τη διάθεση. Η φροντίδα του οργανισμού μέσα από υγιεινή διατροφή, άσκηση και καλή ψυχολογία είναι απαραίτητη για τη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων της. Όπως σε κάθε λειτουργία του ανθρώπινου σώματος, η ισορροπία είναι αυτή που κάνει τη διαφορά.
