Ο βήχας είναι ένα κοινό, και συχνά ενοχλητικό, σύμπτωμα που όλοι έχουμε αντιμετωπίσει. Παρόλο που μπορεί να ακούγεται ενοχλητικός ή ανησυχητικός, στην πραγματικότητα αποτελεί ένα φυσικό αντανακλαστικό του οργανισμού με σημαντικό ρόλο στην προστασία του αναπνευστικού μας συστήματος. Μέσα από τον βήχα, το σώμα μας προσπαθεί να αποβάλει ερεθιστικούς παράγοντες που μπορεί να εισέλθουν στους αεραγωγούς, όπως βλέννα, σκόνη, αλλεργιογόνα ή μικρόβια.
Ποιοι τύποι βήχα υπάρχουν;
Ο βήχας δεν είναι πάντα ο ίδιος — χωρίζεται σε διάφορες κατηγορίες, ανάλογα με τη διάρκειά του, την παραγωγή βλέννας και το ηχητικό του προφίλ.
Ανάλογα με τη διάρκεια
- Οξύς βήχας: Διαρκεί μέχρι τρεις εβδομάδες και συνήθως σχετίζεται με κοινό κρυολόγημα ή γρίπη.
- Υποξύς βήχας: Διαρκεί τρεις έως οκτώ εβδομάδες, συχνά ως «ουρά» μετά από ίωση.
- Χρόνιος βήχας: Επιμένει πέραν των οκτώ εβδομάδων και μπορεί να σχετίζεται με πιο σοβαρές ή χρόνιες καταστάσεις.
Ανάλογα με την παρουσία βλέννας
- Παραγωγικός (υγρός) βήχας: Συνοδεύεται από φλέγμα και συχνά υποδεικνύει λοίμωξη ή χρόνια πάθηση.
- Μη παραγωγικός (ξηρός) βήχας: Δεν συνοδεύεται από βλέννα και μπορεί να οφείλεται σε αλλεργίες, ερεθισμό ή ιώσεις.
Ανάλογα με τον ήχο
- Βαθύς και ρογχώδης
- Υλακώδης (σαν γάβγισμα)
- Με συριγμό κατά την αναπνοή
Πότε πρέπει να ανησυχήσετε
Αν και στις περισσότερες περιπτώσεις ο βήχας δεν είναι επικίνδυνος, ορισμένα συμπτώματα απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση:
- Βήχας με αίμα, ακόμα κι αν είναι σε μικρή ποσότητα
- Σοβαρός πόνος στο στήθος κατά το βήξιμο
- Δυσκολία στην αναπνοή ή έντονος συριγμός
- Υψηλός πυρετός που διαρκεί πάνω από τρεις ημέρες
- Πυκνό ή δύσοσμο φλέγμα με ασυνήθιστο χρώμα (π.χ. πράσινο ή καφέ)
- Βήχας που διαταράσσει τον ύπνο ή τις καθημερινές δραστηριότητες
- Ανεξήγητη απώλεια βάρους
- Βήχας σε βρέφη κάτω των τριών μηνών
Ποια είναι τα πιο συχνά αίτια του βήχα;
Ο βήχας μπορεί να έχει πολλές αιτίες – από απλές ιώσεις έως χρόνιες ασθένειες. Οι πιο συνηθισμένες περιλαμβάνουν:
- Κρυολόγημα και γρίπη
- Βρογχίτιδα, πνευμονία, παραρρινοκολπίτιδα
- Άσθμα και αλλεργίες
- Καπνός, σκόνη, μούχλα και γύρη
- Φάρμακα όπως αυτά για την πίεση
- Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠΝ)
- ΧΑΠ και άλλες χρόνιες πνευμονικές παθήσεις
- Διαταραχές φωνητικών χορδών και μεταρινική καταρροή
Πώς μπορείτε να ανακουφιστείτε
Η αντιμετώπιση του βήχα εξαρτάται από την αιτία του. Μερικά από τα συχνότερα μέτρα ανακούφισης περιλαμβάνουν:
- Χορήγηση αντιβιοτικών ή αντιιικών όταν είναι απαραίτητο – πάντα με οδηγίες γιατρού
- Αντιβηχικά ή αποχρεμπτικά φάρμακα, όπου ενδείκνυνται
- Άφθονα υγρά για ενυδάτωση του λαιμού
- Ζεστά ροφήματα με μέλι για καταπράυνση
- Χρήση υγραντήρα ή έκθεση σε ατμό για υγρασία στον αέρα
- Αποφυγή καπνού, καθαριστικών και αρωμάτων
Προληπτικά μέτρα
Η πρόληψη παραμένει η καλύτερη θεραπεία. Κάποιοι τρόποι για να μειώσετε τις πιθανότητες να αναπτύξετε βήχα είναι:
- Εμβολιασμός κατά της γρίπης, COVID-19 και πνευμονίας
- Συχνοί καθαρισμοί χεριών και αποφυγή αγγίγματος προσώπου
- Αποφυγή συναναστροφής με ασθενή άτομα
- Απομάκρυνση αλλεργιογόνων από το σπίτι (σκόνη, τρίχες, μούχλα)
Ο βήχας είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα συμπτώματα στην καθημερινότητά μας, συχνά αθώος αλλά σε κάποιες περιπτώσεις ενδέχεται να είναι δείκτης υποκείμενων παθήσεων. Το κλειδί είναι να παρατηρείτε τη διάρκεια, τη συχνότητα και τα συνοδευτικά του σημάδια. Αν κάτι δεν σας φαίνεται φυσιολογικό, μην διστάσετε να συμβουλευτείτε έναν γιατρό. Μια έγκαιρη διάγνωση μπορεί να κάνει τη διαφορά.
