Καθώς περνούν τα χρόνια, η σχέση σώματος και υγείας μετασχηματίζεται. Ενώ για δεκαετίες το υπερβάλλον βάρος θεωρούνταν παράγοντας κινδύνου για σοβαρές παθήσεις, νέες επιστημονικές αναλύσεις έρχονται να φωτίσουν μια πιο σύνθετη εικόνα, ειδικά για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Μπορεί τελικά λίγα επιπλέον κιλά να λειτουργούν προστατευτικά για την υγεία στο γήρας;
Ένα ηλικιωμένο ζευγάρι απολαμβάνει τη φύση στο πάρκο.
Μια νέα οπτική για το βάρος στην τρίτη ηλικία
Σύμφωνα με σειρά μελετών, συμπεριλαμβανομένων ερευνών που παρουσιάστηκαν σε βρετανικά διαιτολογικά δίκτυα, φαίνεται πως η διατήρηση ενός ελαφρώς αυξημένου βάρους μετά τα 60 μπορεί να προσφέρει οφέλη αντί να επιβαρύνει την υγεία. Ορισμένοι επιστήμονες έχουν φτάσει στο σημείο να ισχυρίζονται ότι η απώλεια βάρους, εφόσον δεν συνδυάζεται με αύξηση της σωματικής δραστηριότητας, ενδεχομένως να είναι επιζήμια για τα ηλικιωμένα άτομα.
Το ανθρώπινο σώμα αλλάζει σημαντικά με την ηλικία. Από την ηλικία των 30 ετών ξεκινά η απώλεια μυϊκής μάζας – μια διαδικασία που επιταχύνεται σημαντικά μετά τα 60. Παράλληλα, αυξάνεται η λιπώδης μάζα, ακόμη και όταν το συνολικό βάρος παραμένει σταθερό. Εάν αυτά τα δεδομένα δεν συνυπολογιστούν στον τρόπο με τον οποίο αξιολογούμε την υγεία, κινδυνεύουμε να οδηγήσουμε σε εσφαλμένα συμπεράσματα.
Πιθανά οφέλη από το «λίγο παραπάνω» βάρος
Μια μικρή ποσότητα παραπανίσιου λίπους μπορεί να λειτουργήσει ως «ενεργειακή ασπίδα» σε περιπτώσεις σοβαρής ασθένειας. Για παράδειγμα, ασθενείς με καρκίνο ή προχωρημένη νεφρική νόσο που υποβάλλονται σε απαιτητικές θεραπείες είναι πιο πιθανό να αντέξουν όταν το σώμα τους έχει ενεργειακά αποθέματα. Το λίπος σε τέτοιες περιπτώσεις χρησιμεύει ως πολύτιμη εφεδρική πηγή ενέργειας.
Επιπλέον, το επιπλέον βάρος θεωρείται προστατευτικό και σε περιπτώσεις πτώσης, καθώς μπορεί να μειώσει την πιθανότητα κατάγματος – έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους της τρίτης ηλικίας. Παράλληλα, η διατήρηση ενός ελαφρώς αυξημένου βάρους συνδέεται επίσης με μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης αδυναμίας, μιας κατάστασης που εμποδίζει τους ηλικιωμένους να παραμένουν ενεργοί και ανεξάρτητοι.
Η σημασία της σταθερότητας και της δραστηριότητας
Πέρα από το ζήτημα του αριθμού στη ζυγαριά, αυτό που φαίνεται να έχει ιδιαίτερη σημασία είναι η σταθερότητα. Έρευνες δείχνουν ότι τα άτομα —κυρίως γυναίκες— που διατηρούν το βάρος τους σταθερό μέσα στα χρόνια έχουν αυξημένες πιθανότητες να ζήσουν περισσότερα και υγιέστερα χρόνια. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, σταθερό βάρος σημαίνει απόκλιση μικρότερη από 5% σε βάθος χρόνου.
Η σταθερότητα αυτή υποδηλώνει τακτικές και ισορροπημένες διατροφικές συνήθειες, αλλά και ένα σχετικά δραστήριο τρόπο ζωής. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι για τα άτομα άνω των 65, η σωματική δραστηριότητα –έστω και μέτριας έντασης– είναι πιο κρίσιμος παράγοντας υγείας ακόμα και από την απώλεια βάρους. Όσοι προσπαθούν να μειώσουν τα κιλά τους χωρίς να αυξάνουν την κίνηση, κινδυνεύουν να χάσουν ακόμη περισσότερη μυϊκή μάζα, γεγονός που αποδυναμώνει σημαντικά τον οργανισμό.
Το προφίλ της καλής υγείας σε προχωρημένη ηλικία, όπως προκύπτει από τα ευρήματα, ίσως δεν είναι το πολύ αδύνατο και σμιλεμένο σώμα, αλλά ένας συνδυασμός σταθερού βάρους, ισορροπημένης διατροφής και όσο το δυνατόν μεγαλύτερης κινητικότητας. Μερικά επιπλέον κιλά μπορεί να είναι σύμμαχος και όχι εχθρός – αρκεί να συνοδεύονται από μια υγιή και ενεργή καθημερινότητα.
