Η κατανάλωση ενεργειακών ποτών συνεχίζει να αυξάνεται ανάμεσα στους νέους, κυρίως στους φοιτητές, που τα επιλέγουν για να ενισχύσουν την εγρήγορση και την αντοχή τους σε απαιτητικούς ρυθμούς ζωής. Ωστόσο, μια νέα μεγάλη επιστημονική μελέτη από τη Νορβηγία φέρνει στο προσκήνιο ανησυχητικά δεδομένα για τις επιπτώσεις αυτής της συνήθειας στην ποιότητα του ύπνου. Οι ερευνητές μελέτησαν τις απαντήσεις περισσότερων από 53.000 φοιτητών και παρατήρησαν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις ανάμεσα στην κατανάλωση ενεργειακών ποτών και την εμφάνιση προβλημάτων ύπνου, όπως αϋπνία, ανήσυχο ύπνο ή ανεπαρκής διάρκεια ξεκούρασης.
Οι συνήθειες κατανάλωσης και οι επιπτώσεις
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «BMJ Open» και περιελάμβανε φοιτητές ηλικίας 18 έως 35 ετών από νορβηγικά πανεπιστήμια. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν τη συχνότητα κατανάλωσης ενεργειακών ποτών, με τις απαντήσεις να κυμαίνονται από “ποτέ ή σπάνια” έως “καθημερινά”. Τα δεδομένα αυτά διασταυρώθηκαν με εκτενείς πληροφορίες για τις συνήθειες ύπνου τους, όπως η διάρκεια και η ποιότητα του ύπνου, η ευκολία στο να αποκοιμηθούν και να παραμείνουν κοιμισμένοι, αλλά και η αίσθηση κούρασης κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η πιο συχνή κατανάλωση ενεργειακών ποτών σχετιζόταν άμεσα με χαμηλότερη ποιότητα ύπνου. Για παράδειγμα, οι άνδρες που έπιναν καθημερινά ενεργειακά ποτά είχαν πάνω από διπλάσιες πιθανότητες να κοιμούνται λιγότερο από έξι ώρες ανά νύχτα, σε σύγκριση με όσους τα κατανάλωναν περιστασιακά ή καθόλου. Οι αντίστοιχες πιθανότητες για τις γυναίκες αυξήθηκαν κατά 87%.
Η καθημερινή χρήση συνδέθηκε επίσης με αυξημένο ποσοστό αϋπνίας:
- 51% στις γυναίκες που κατανάλωναν καθημερινά, έναντι 33% σε εκείνες που δεν κατανάλωναν.
- 37% στους άνδρες που κατανάλωναν καθημερινά, έναντι 22% σε όσους δεν κατανάλωναν.
Η αϋπνία, σύμφωνα με τα κριτήρια της έρευνας, περιελάμβανε δυσκολία στην έναρξη ή διατήρηση του ύπνου, πρόωρο ξύπνημα και υπνηλία ή κόπωση για τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα και για περίοδο τουλάχιστον τριών μηνών.
Φύλο και κατανάλωση: Ένα ζήτημα διαφορετικής συμπεριφοράς
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η διαφοροποίηση ανά φύλο. Οι γυναίκες ήταν γενικά λιγότερο πιθανό να καταναλώνουν ενεργειακά ποτά: το 50% ανέφερε ότι δεν τα καταναλώνει ποτέ ή πολύ σπάνια, σε σύγκριση με το 40% στους άνδρες. Παρ’ όλα αυτά, και στα δύο φύλα, η αυξημένη συχνότητα κατανάλωσης συνδεόταν με αντίστοιχη επιδείνωση των δεικτών ποιότητας ύπνου.
Σχετικά με την εντατική κατανάλωση, το 5,5% των γυναικών είπε ότι πίνει ενεργειακά ποτά 4-6 φορές την εβδομάδα, ενώ το 3% τα κατανάλωνε καθημερινά. Στους άνδρες, αυτά τα ποσοστά ήταν υψηλότερα: 8% και 5% αντίστοιχα.
«Ακόμη και η κατανάλωση ενεργειακών ποτών μία με τρεις φορές τον μήνα φάνηκε να αυξάνει τον κίνδυνο διαταραγμένου ύπνου», επισημαίνουν οι ερευνητές.
Προβληματισμοί και περιορισμοί της μελέτης
Παρά τα εντυπωσιακά ευρήματα, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, κάτι που σημαίνει ότι δεν μπορούν να εξαχθούν απόλυτα συμπεράσματα για το αν οι ενεργειακοί χυμοί προκαλούν απευθείας τις επιπτώσεις στον ύπνο ή αν υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που συνυπάρχουν (π.χ. άγχος, υπερφόρτωση υποχρεώσεων, γενικό lifestyle).
Αποτελέσματα σαν κι αυτά τονίζουν τη σημασία της ενημέρωσης και της προληπτικής παρέμβασης στον φοιτητικό πληθυσμό. Οι φοιτητές, που συχνά αντιμετωπίζουν πίεση από τη σχολή και τις κοινωνικές υποχρεώσεις, ίσως χρειάζονται υποστήριξη ώστε να βρουν βιώσιμους τρόπους ενίσχυσης της ενέργειάς τους χωρίς να διακυβεύεται η υγεία τους.
