Η ειλικρίνεια αποτελεί θεμέλιο της αυθεντικής επικοινωνίας μεταξύ ανθρώπων. Όταν, όμως, φτάσει στο σημείο να γίνεται όχημα για εξυπνακίστικες, επιθετικές ή απαξιωτικές δηλώσεις, τότε το όριο με τον σαρκασμό, την ειρωνεία και το «φαρμάκι» γίνεται πιο λεπτό απ’ ό,τι νομίζουμε. Είναι άλλο να λες αυτό που πιστεύεις, και άλλο να το επιβάλλεις με σκληρό τόνο, προκαλώντας αντίδραση. Πού ακριβώς τραβιέται η διαχωριστική γραμμή;
Η πρώτη ύλη του φαρμάκου: αμυντικοί μηχανισμοί και παρορμήσεις
Πολλές φορές, όταν απαντάμε ειρωνικά ή με επιθετική ειλικρίνεια, δεν το κάνουμε από κακία. Είναι μηχανισμός άμυνας. Μια ατάκα που πετιέται σχεδόν αυτόματα, χωρίς να έχει προηγηθεί σκέψη ή ζύγισμα. Συνήθως, πίσω από τον σαρκασμό κρύβεται ένα συναίσθημα που δεν έχει αναγνωριστεί ή εκφραστεί σωστά: θυμός, άγχος, ανασφάλεια ή αίσθηση απειλής.
Η αυτοπαρατήρηση είναι το πρώτο βήμα. Ρωτήστε τον εαυτό σας: Τι είναι αυτό που μου «πάτησε το κουμπί»; Αν κατανοήσετε τα εσωτερικά σας ερεθίσματα, μπορείτε να παρέμβετε πριν εκδηλωθεί η γνωστή… φαρμακερή αντίδραση.
Η δύναμη της σιωπής – με παύση και πρόθεση
Μια μικρή καθυστέρηση πριν απαντήσουμε μπορεί να δράσει ως φίλτρο. Μετρήστε μέχρι το τρία. Όχι απότομα, με νεύρα, αλλά με ηρεμία και πρόθεση να κατανοήσετε. Αυτή η πάυση έστω και μερικών δευτερολέπτων μπορεί να σας τραβήξει μακριά από τον παρορμητισμό και να σας οδηγήσει σε μια ενήλικη ανταπόκριση αντί για μια αντανακλαστική επίθεση.
«Μπορώ να πω αυτό που νιώθω χωρίς να πληγώσω αυτόν που έχω απέναντί μου;»
Ειλικρίνεια χωρίς κοφτερή γλώσσα
Το να είσαι ειλικρινής δεν σημαίνει ότι έχεις διαρκώς το ελεύθερο να “χτυπάς” με λόγια. Υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στη σταράτη κουβέντα και στο ωμό σχόλιο. Η διεκδικητική, αλλά όχι επιθετική, έκφραση είναι δεξιότητα – και όπως κάθε δεξιότητα, μαθαίνεται.
Αντί να πεις:
- «Αυτό που λες είναι βλακεία», πες: «Δεν συμφωνώ, και να γιατί…»
- «Μιλάς συνέχεια χωρίς νόημα», πες: «Ίσως να επαναλαμβάνουμε πράγματα, να το δούμε αλλιώς;»
Έτσι, παραμένεις αληθινός χωρίς να ανοίγεις πεδία μάχης. Επιπλέον, μια εσωτερική ερώτηση-φίλτρο πριν μιλήσεις μπορεί να σώσει την κατάσταση: Είναι αυτό που θα πω αληθινό; Χρήσιμο; Αναγκαίο; Αν όχι, ίσως αξίζει να μείνει μόνο σκέψη.
Όταν καταλαβαίνεις, δεν δηλητηριάζεις
Η ενσυναίσθηση δεν σημαίνει ότι χάνεις το δίκιο σου. Σημαίνει ότι αποδέχεσαι την ανθρώπινη πτυχή του άλλου. Το να φανταστείς πώς νιώθει κάποιος μόλις δεχτεί μια ειρωνεία μπορεί να σε φρενάρει από μια φαρμακερή αντίδραση. Δεν είναι αδυναμία να μετράς τα λόγια σου – είναι δύναμη συνείδησης και ωριμότητας.
Μιλώντας πιο στοχευμένα και με μεγαλύτερη ενσυναίσθηση, κερδίζεις ακροατές. Οι άνθρωποι εκτιμούν εκείνους που δεν μιλούν για να πληγώσουν, αλλά για να διαφωτίσουν. Το βάρος της σιωπής σου μπορεί να μετρήσει περισσότερο από τον πιο καυστικό μονόλογο.
Αν έχεις μεγαλώσει με μια γλώσσα γεμάτη κοφτερές λέξεις, μην περιμένεις να αλλάξεις σε λίγες μέρες. Η μετάβαση απαιτεί χρόνο, υπομονή και συνεχή ενδοσκόπηση. Θα κάνεις λάθη, θα μετανιώσεις λόγια και θα διορθώσεις πορείες. Το σημαντικό είναι να εξελίσσεσαι – από «οχιά» με άμυνες, σε άνθρωπο με ουσία και σεβασμό. Αυτό είναι το πραγματικό ταξίδι της ειλικρίνειας.
