Όσο τα παιδιά μας μεγαλώνουν, το δωμάτιό τους είναι ίσως ο μόνος χώρος μέσα στο σπίτι που αλλάζει πιο γρήγορα απ’ ό,τι προλαβαίνουμε να συνειδητοποιήσουμε. Και ο λόγος δεν είναι η φθορά των επίπλων ή των τοίχων. Ο λόγος είναι ότι το ίδιο το παιδί αλλάζει, αναπτύσσεται, ωριμάζει και αποκτά νέες, εντελώς διαφορετικές συνήθειες μέρα με τη μέρα. Κι όμως, τις περισσότερες φορές, ο προσωπικός του χώρος μένει πεισματικά πίσω στον χρόνο. Σαν να έχει παγώσει στην εποχή που το μικρό μας έπαιζε με τα τουβλάκια στο χαλί. Δεν φταίει η διακόσμηση που επιλέξαμε με τόση αγάπη, ούτε το αν το δωμάτιο παραμένει «όμορφο» και περιποιημένο. Αυτό που συμβαίνει έχει να κάνει με τη λογική με την οποία αντιμετωπίζουμε τη διαρρύθμιση και τη χρήση αυτού του τόσο ξεχωριστού δωματίου.
Τι συμβαίνει στην πράξη χωρίς να το καταλάβουμε
Το πιο συνηθισμένο ζήτημα σε πολλά σπίτια είναι ότι έχουμε στήσει το παιδικό δωμάτιο αποκλειστικά για την ηλικία που μόλις πέρασε και όχι για αυτή που ήδη διανύουμε ή έρχεται ορμητικά. Σίγουρα, αυτή η προσεκτική διαμόρφωση λειτούργησε άψογα για ένα μεγάλο διάστημα. Τότε που το ζητούμενο ήταν ο άπλετος χώρος στο πάτωμα για τα παιχνίδια. Όμως, κάποια στιγμή, αυτή η ίδια διαρρύθμιση παύει να εξυπηρετεί, χωρίς να μπορούμε εύκολα με την πρώτη ματιά να εντοπίσουμε το γιατί. Εκεί ακριβώς είναι που ξεκινά η σταδιακή, ανεπαίσθητη αποσύνδεση του παιδιού από τον προσωπικό του χώρο.
Πώς φαίνεται αυτή η ασυμφωνία στην καθημερινότητα
Στην πράξη, το πρόβλημα γίνεται εμφανές με διάφορους μικρούς τρόπους που συχνά εμείς οι γονείς αγνοούμε ή παραβλέπουμε μέσα στη ρουτίνα μας. Παρατηρούμε, για παράδειγμα, ότι το παιδί αποφεύγει να περνά χρόνο στο δωμάτιό του, παρότι εμείς φροντίζουμε να είναι πάντα τακτοποιημένο, καθαρό και όμορφο. Προτιμά να κάθεται στον καναπέ του σαλονιού, στην τραπεζαρία της κουζίνας ή σε άλλους κοινόχρηστους χώρους του σπιτιού, ακόμη και για δραστηριότητες που θεωρητικά ανήκουν αυστηρά στον δικό του χώρο, όπως το να ακούσει μουσική ή να διαβάσει ένα εξωσχολικό βιβλίο.
Τα παιχνίδια υπάρχουν άφθονα στα ράφια και στα πολύχρωμα κουτιά αποθήκευσης, αλλά γεμίζουν σκόνη γιατί δεν χρησιμοποιούνται πια με την ίδια συχνότητα. Το γραφείο, αν υπάρχει, είναι στη θέση του, αλλά μοιάζει περισσότερο με ράφι εναπόθεσης αντικειμένων παρά με χώρο συγκέντρωσης και διαβάσματος. Η αποθήκευση μοιάζει ξαφνικά ανεπαρκής και ακατάστατη. Όχι επειδή είναι λίγη σε χωρητικότητα τα ντουλάπια, αλλά επειδή δεν αντιστοιχεί πλέον στις σημερινές, πολύ διαφορετικές ανάγκες του παιδιού που μεγαλώνει και έχει πλέον άλλα ενδιαφέροντα.
Γιατί αφήνουμε τον χώρο ίδιο ενώ τα παιδιά αλλάζουν
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι σημαντικό: οι περισσότεροι γονείς δεν αμελούν τον χώρο του παιδιού από αδιαφορία ή κούραση. Οι αλλαγές απλώς αναβάλλονται επειδή δεν μοιάζουν απολύτως επείγουσες μέσα στην πιεστική καθημερινότητα που ζούμε όλοι μας. Υπάρχει μόνιμα η αίσθηση ότι, αφού μέχρι τώρα το δωμάτιο «δούλευε» μια χαρά και βόλευε την οικογένεια, θα συνεχίσει να λειτουργεί. Συχνά μας κρατάει πίσω και ένας πολύ λογικός φόβος, ότι δηλαδή κάθε προσαρμογή σημαίνει αυτόματα μεγάλο οικονομικό κόστος, αγορά νέων επίπλων ή ριζική, εξαντλητική ανανέωση με βαψίματα και μαστόρους.
Παράλληλα, ας είμαστε απόλυτα ειλικρινείς με τους εαυτούς μας. Υπάρχει και το βαθιά συναισθηματικό κομμάτι που μας φρενάρει. Είναι απίστευτα δύσκολο για κάθε γονιό να αποχωριστεί την τρυφερή εικόνα του μικρού παιδιού του και του παραμυθένιου χώρου του, ο οποίος είναι γεμάτος με λούτρινα αρκουδάκια, παιδικές ζωγραφιές κολλημένες στους τοίχους και γλυκές αναμνήσεις.
Τι αλλάζει πραγματικά όσο το παιδί μεγαλώνει
Καθώς τα χρόνια περνούν, οι ανάγκες του μικρού (ή πλέον μεγαλύτερου) ανθρώπου αλλάζουν σε τρία βασικά επίπεδα που καλούμαστε να αναγνωρίσουμε εγκαίρως. Αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιεί τον χώρο, αλλάζει το τι πραγματικά χρειάζεται να υπάρχει γύρω του για να εμπνέεται, και, το κυριότερο, αλλάζει ριζικά η σχέση του με την έννοια της ιδιωτικότητας.
Ένας χώρος που στα πρώτα χρόνια της ζωής του ήταν σχεδόν αποκλειστικά το πολύχρωμο κέντρο του ατελείωτου παιχνιδιού και της φασαρίας, γίνεται σταδιακά ένας χώρος συγκέντρωσης, απόλυτης ησυχίας και αποφόρτισης μετά από μια γεμάτη και απαιτητική μέρα στο σχολείο. Αν το δωμάτιο δεν ακολουθήσει ομαλά αυτή τη φυσιολογική μετάβαση, απλώς παύει να χρησιμοποιείται γιατί μοιάζει ξένο προς τον έφηβο ή προέφηβο ένοικό του.
Τι χρειάζεται να προσαρμοστεί (και όχι να αντικατασταθεί)
Το παιδικό δωμάτιο δεν χρειάζεται ολική ανανέωση, ριζικό γκρέμισμα ή πέταμα όλων των επίπλων για να ξαναλειτουργήσει σωστά και να αγαπηθεί ξανά. Αυτό που πραγματικά χρειάζεται είναι μια έξυπνη, στοχευμένη αλλαγή προτεραιοτήτων με αυτά που ήδη έχουμε. Η λειτουργία του χώρου πρέπει να αρχίσει να ανταποκρίνεται στο πώς περνά το παιδί τον ελεύθερο χρόνο του σήμερα. Ας δούμε μερικά πολύ πρακτικά βήματα που μπορούμε να κάνουμε ένα Σαββατοκύριακο:
- Η αποθήκευση πρέπει πλέον να εξυπηρετεί λιγότερα ογκώδη πλαστικά παιχνίδια και περισσότερα προσωπικά αντικείμενα, λογοτεχνικά βιβλία, συλλογές ή εξοπλισμό για κάποιο νέο χόμπι.
- Το γραφείο, που ίσως πριν ήταν τραπεζάκι ζωγραφικής, πρέπει να αδειάσει από περιττά αντικείμενα, να μπει σε σημείο με καλό φυσικό φως και να γίνει ελκυστικό για διάβασμα και συγκέντρωση.
- Ο χώρος χρειάζεται να προσφέρει γαλήνη. Μπορούμε να το πετύχουμε με έναν πιο ζεστό, χαλαρωτικό φωτισμό από ένα φωτιστικό δαπέδου, ή φτιάχνοντας μια άνετη γωνιά με δυο μεγάλα μαξιλάρια στο πάτωμα, αποφεύγοντας τα πολλά έντονα οπτικά ερεθίσματα.
Η ερώτηση που ξεκαθαρίζει τα πάντα
Αντί να αναρωτιόμαστε διαρκώς αν το δωμάτιο είναι αρκετά όμορφο, αν έχει τα σωστά χρώματα της μόδας ή αν δείχνει «αρκετά παιδικό» στους επισκέπτες, υπάρχει μια πιο ουσιαστική προσέγγιση. Η σωστή ερώτηση που πρέπει να κάνουμε στον εαυτό μας, μπαίνοντας μέσα στο δωμάτιο, είναι απλή: Βοηθά αυτός ο χώρος το παιδί μου να νιώθει άνετα, γαλήνια και ασφαλές σε αυτή τη συγκεκριμένη φάση της ζωής του;
Όταν η απάντηση δοθεί με ειλικρίνεια και αγάπη, οι μικρές αλλαγές που χρειάζεται να γίνουν γίνονται αυτομάτως ξεκάθαρες. Και το καλύτερο είναι πως συνήθως αποδεικνύονται πολύ πιο απλές, πρακτικές και οικονομικές απ’ όσο φανταζόμασταν αρχικά. Το παιδικό δωμάτιο δεν πρέπει ποτέ να λειτουργεί σαν ένα στατικό μουσείο αναμνήσεων για να μας θυμίζει ποιος ήταν το παιδί μας στο παρελθόν. Αντίθετα, οφείλει να είναι ένας ζωντανός, ευέλικτος οργανισμός που στηρίζει, αγκαλιάζει και εξυπηρετεί αυτό που ακριβώς είναι τώρα. Όταν ο προσωπικός του χώρος εξελίσσεται μαζί με τον άνθρωπο που ζει και ονειρεύεται μέσα σε αυτόν, παραμένει πάντα λειτουργικός, ουσιαστικός και γεμάτος ζωή.
