Οι πανάδες, γνωστές και ως μέλασμα στην ιατρική ορολογία, αποτελούν ένα συχνό αισθητικό πρόβλημα που αφορά μεγάλο ποσοστό γυναικών – ειδικά μετά την εγκυμοσύνη. Είναι τα ακανόνιστα σκουρόχρωμα σημάδια που εμφανίζονται στο πρόσωπο, πιο συχνά στο μέτωπο, στα μάγουλα και στο άνω χείλος και προκαλούνται κυρίως από ορμονικές αλλαγές σε συνδυασμό με την έκθεση στον ήλιο.
Τι είναι οι πανάδες και γιατί εντείνονται μετά την εγκυμοσύνη
Η εγκυμοσύνη είναι μια περίοδος έντονων ορμονικών ανακατατάξεων. Μία από τις πιο συχνές συνέπειες αυτών των αλλαγών είναι η αύξηση των επιπέδων προγεστερόνης και οιστρογόνων, που σε συνδυασμό με την έκθεση στον ήλιο, ενεργοποιούν τη μελανογένεση – τη διαδικασία δηλαδή παραγωγής μελανίνης στο δέρμα. Το αποτέλεσμα; Οι χαρακτηριστικές πανάδες που πολλές γυναίκες παρατηρούν μετά τον τοκετό.
Σύμφωνα με τον δερματολόγο Στέλιο Αγγελίδη, το μέλασμα εμφανίζεται κατά 90% σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, κυρίως στη δεύτερη και τρίτη δεκαετία. Εκτός από την κύηση, παράγοντες όπως η χρήση αντισυλληπτικών, οι διαταραχές του θυρεοειδούς και ορισμένα φωτοευαίσθητα καλλυντικά μπορούν επίσης να επιδεινώσουν την κατάσταση.
Οι μορφές του μελάσματος
- Επιδερμικό: Εντοπίζεται στις ανώτερες στιβάδες της επιδερμίδας και είναι η πιο «εύκολη» μορφή, με ποσοστά βελτίωσης έως και 85%.
- Χοριακό: Βρίσκεται βαθύτερα στο δέρμα και είναι πιο ανθεκτικό στη θεραπεία, με αποτέλεσμα που φτάνει σε βελτίωση έως και 60%.
- Μικτό: Συνδυασμός επιδερμικού και χοριακού τύπου και απαιτεί στοχευμένη προσέγγιση.
Αντιμετώπιση: προσπάθεια, υπομονή και σωστός συνδυασμός
Η θεραπεία για το μέλασμα δεν είναι αιτιολογική αλλά συμπτωματική, σύμφωνα με τον Στέλιο Αγγελίδη. Στόχος είναι αφενός η αναστολή της μελανογένεσης και αφετέρου η εξάλειψη των ήδη σχηματισμένων βλαβών.
Φάσεις θεραπείας
- Ενεργή φάση: Περιλαμβάνει ιατρικές πράξεις (όπως ήπια χημικά πίλινγκ) και χρήση στοχευμένων λευκαντικών προϊόντων στο σπίτι.
- Φάση συντήρησης: Αφορά συνεχή χρήση αντηλιακής προστασίας και αγωγών που σταθεροποιούν τη βελτίωση.
Το αντηλιακό είναι η «ασπίδα»
Η χρήση αντηλιακού είναι το σημαντικότερο μέρος κάθε θεραπείας. Θα πρέπει να έχει δείκτη προστασίας τουλάχιστον SPF 30 και να περιλαμβάνει φίλτρα ευρέος φάσματος UVA/UVB. Ο ήλιος είναι ο βασικός επιβαρυντικός παράγοντας σε όλα τα στάδια και ακόμη και η συννεφιά δεν μπλοκάρει πλήρως τις υπεριώδεις ακτίνες, γι’ αυτό και η καθημερινή εφαρμογή είναι απαραίτητη.
Επιπλέον, όπως εξηγεί ο δερματολόγος, η έκθεση σε υψηλή θερμοκρασία –ακόμα και υπό σκιά– μπορεί να ενεργοποιήσει τα μελανοκύτταρα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η χρήση δροσιστικών νερών, διατηρημένων στο ψυγείο, μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της δερματικής θερμοκρασίας.
Σύγχρονες μέθοδοι αντιμετώπισης
Στο ιατρείο μπορούν να εφαρμοστούν ήπιες αλλά αποτελεσματικές θεραπείες, όπως:
- Απαλά χημικά peeling με AHA/BHA
- Oxygen peel για ευαίσθητα δέρματα
- Αυτόλογη μεσοθεραπεία PRP ή λευκαντική μεσοθεραπεία
- Μη ενέσιμη μεσοθεραπεία με ιοντοφόρεση
Καμία από αυτές δεν θα πρέπει να προκαλεί μεγάλο ερεθισμό, καθώς κάτι τέτοιο ενδέχεται να οδηγήσει σε μεταφλεγμονώδη υπερμελάγχρωση – δηλαδή επιδείνωση της κατάστασης. Το laser, αν και δημοφιλές, μπορεί να προκαλέσει περισσότερες βλάβες εάν δεν χρησιμοποιηθεί σωστά, γι’ αυτό δε συνιστάται ως πρώτη επιλογή θεραπείας.
Η αγωγή στο σπίτι συμπληρώνει τις παραπάνω θεραπείες και πρέπει να αποτελεί μέρος εξατομικευμένου προγράμματος. Οι λευκαντικές κρέμες μπορεί να περιέχουν συστατικά όπως υδροκινόνη (μόνο με ιατρική συνταγή), κοζικό οξύ, βιταμίνες Α και C, άλφα και βήτα υδροξυοξέα, με ισχυρή αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση.
Οι πανάδες μπορεί να μη φεύγουν οριστικά, ωστόσο με τη σωστή φροντίδα, τη συστηματική συνεργασία με έναν εξειδικευμένο δερματολόγο και την πιστή εφαρμογή της αγωγής, το δέρμα μπορεί να αποκτήσει ξανά ομοιόμορφο τόνο και υγιή όψη. Το κλειδί βρίσκεται στη συνέπεια και στην κατανόηση ότι η πρόληψη –ειδικά μέσω της αντηλιακής προστασίας– είναι ο καλύτερος «σύμμαχος» στη μάχη με το μέλασμα.
