Η μουσική μπορεί να είναι πολλά περισσότερα από μια καλλιτεχνική έκφραση ή ένα ευχάριστο χόμπι. Σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη του Πανεπιστημίου του Έξετερ, η ενασχόληση με τη μουσική –ιδιαίτερα το παίξιμο ενός μουσικού οργάνου ή το τραγούδι σε χορωδία– σχετίζεται με καλύτερη διατήρηση των γνωστικών λειτουργιών καθώς μεγαλώνουμε. Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν τη μουσική όχι μόνο ως δημιουργική διέξοδο αλλά και ως πιθανό «σύμμαχο» της υγείας του εγκεφάλου με το πέρασμα των ετών.
Μαγεία της μουσικής σε ένα φωτεινό δωμάτιο
Η έρευνα και τα συμπεράσματά της
Η μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο έγκριτο περιοδικό International Journal of Geriatric Psychiatry, ανέλυσε δεδομένα από περισσότερους από 1.000 ενήλικες ηλικίας άνω των 40 ετών. Οι επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Έξετερ εστίασαν στη διάρκεια και την ένταση της μουσικής ενασχόλησης των συμμετεχόντων, αξιολογώντας παράλληλα τις επιδόσεις τους σε τεστ μνήμης και γνωστικών δεξιοτήτων.
Τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά για όσους παίζουν μουσικά όργανα —και ειδικά πιάνο— καθώς αυτό φάνηκε να συνδέεται με σημαντικά οφέλη στις λεγόμενες «εκτελεστικές λειτουργίες» του εγκεφάλου: την επίλυση προβλημάτων, τον σχεδιασμό ενεργειών και την ικανότητα συγκέντρωσης. Μάλιστα, οι συμμετέχοντες που συνέχιζαν τη μουσική δραστηριότητά τους και σε μεγαλύτερη ηλικία σημείωσαν ακόμη πιο θετικές επιδόσεις.
Η χαρά του τραγουδιού σε μια χορωδία
Το τραγούδι και το «κοινωνικό όφελος»
Εκτός από τα μουσικά όργανα, μελετήθηκε και η επίδραση του τραγουδιού, ιδιαίτερα σε οργανωμένα σύνολα όπως οι χορωδίες. Αν και δεν καταγράφηκαν εξίσου ισχυρές επιδράσεις με αυτές του παιξίματος, η συμμετοχή σε μουσικές ομάδες συνέβαλε θετικά, πιθανώς λόγω της κοινωνικής αλληλεπίδρασης που περιλαμβάνει αυτή η δραστηριότητα.
«Η ενίσχυση της μουσικής εκπαίδευσης και η επιστροφή στη μουσική ενασχόληση σε μεγαλύτερη ηλικία μπορεί να αποτελέσουν σημαντικούς πυλώνες για την προαγωγή της εγκεφαλικής υγείας», σχολιάζει η καθηγήτρια Άν Κορμπέτ, υπεύθυνη της έρευνας.
Μουσική και γνωστική υγεία: Πρακτικά οφέλη
Η ενασχόληση με τη μουσική φαίνεται να ενισχύει συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου μέσω των εξής μηχανισμών:
- Βελτιστοποίηση της λειτουργικής συνδεσιμότητας: Η μουσική κινητοποιεί πολλαπλά δίκτυα του εγκεφάλου ταυτόχρονα.
- Ενίσχυση της μνήμης και της συγκέντρωσης: Ειδικά η εξάσκηση στο πιάνο έχει συσχετιστεί με αυξημένες επιδόσεις σε τεστ μνήμης.
- Αύξηση της δημιουργικής σκέψης: Η μουσική επεξεργασία ενθαρρύνει τη φαντασία και τη γνωστική ευελιξία.
- Ψυχοκοινωνικά οφέλη: Η συμμετοχή σε χορωδίες ή μουσικά σύνολα ενισχύει την κοινωνική σύνδεση, μειώνοντας τα επίπεδα άγχους και μοναξιάς.
Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την εκτίμηση ότι η μουσική δεν είναι απλώς χόμπι, αλλά αποτελεί μια δραστηριότητα με δυνητικά θεραπευτική και προληπτική σημασία για τον γηράσκοντα εγκέφαλο. Η υλοποίηση τέτοιων δράσεων σε επίπεδο δημόσιας υγείας, όπως προγράμματα μουσικής εκπαίδευσης για ηλικιωμένους, θα μπορούσε να συμβάλει αποφασιστικά στον αγώνα κατά της γνωστικής έκπτωσης και της άνοιας.
Είτε πρόκειται για λίγες νότες στο πιάνο είτε για μια πρόβα χορωδίας με φίλους, η επαφή με τη μουσική μπορεί να κάνει τη διαφορά. Αποδεικνύεται ότι κάθε νότα δεν είναι μόνο ήχος, αλλά άσκηση για τον εγκέφαλο, με μακροπρόθεσμα οφέλη που αξίζουν την προσοχή και την ενθάρρυνσή μας. Ίσως τελικά, το να «κρατήσουμε το ρυθμό» της ζωής, περνάει κυριολεκτικά… από το πιάνο ή το μικρόφωνο.
