Το να ξυπνά κανείς στη μέση της νύχτας για να επισκεφθεί την τουαλέτα είναι μια εμπειρία που πολλοί ενήλικες θεωρούν φυσιολογική. Αυτό το φαινόμενο, όμως, έχει και επιστημονική ονομασία: νυκτουρία. Αν και μία ή δύο επισκέψεις στο μπάνιο κάθε βράδυ ίσως φαίνονται ακίνδυνες, πρόκειται για μια κατάσταση που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα του ύπνου και, κατ’ επέκταση, την καθημερινή ευεξία.
Τι είναι η νυκτουρία;
Η νυκτουρία αναφέρεται στην ανάγκη αφύπνισης κατά τη διάρκεια της νύχτας για ούρηση. Ενώ είναι φυσιολογικό να συμβαίνει περιστασιακά, η συχνή διακοπή του ύπνου εξαιτίας της μπορεί να απορρυθμίσει τον κιρκάδιο ρυθμό και να περιορίσει τον βαθύ, αναζωογονητικό ύπνο που χρειάζεται το σώμα.
Πόσες φορές θεωρείται φυσιολογικό να ξυπνάμε;
Για τους περισσότερους ενήλικες κάτω των 65 ετών, μέχρι μία αφύπνιση τη νύχτα θεωρείται φυσιολογική. Οι ενήλικες άνω των 65 ετών ενδέχεται να ξυπνούν δύο ή τρεις φορές, κάτι που αποδίδεται σε φυσιολογικές αλλαγές του βιολογικού ρολογιού με την πάροδο της ηλικίας.
Μετά τα 60, ο κιρκάδιος ρυθμός μειώνεται και πολλοί ηλικιωμένοι αρχίζουν να κοιμούνται και να ξυπνούν πιο νωρίς. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να πέφτουν για ύπνο στις 7-8 το απόγευμα και να ξυπνούν στις 3-4 το πρωί, πολλές φορές χωρίς να μπορέσουν να κοιμηθούν ξανά.
Γιατί συμβαίνει;
Η νυκτουρία μπορεί να οφείλεται σε διάφορους παράγοντες, όπως:
- Συχνούς ή υπερβολικούς όγκους ούρων τη νύχτα
- Κατανάλωση υγρών λίγο πριν τον ύπνο
- Ορμονικές αλλαγές ή φαρμακευτικές παρενέργειες
- Χρόνια προβλήματα υγείας, όπως διαβήτης ή υπερτροφία προστάτη
- Διαταραχές ύπνου, όπως η υπνική άπνοια
Οι συνέπειες στην υγεία
Η διακοπή ύπνου μπορεί να οδηγήσει σε κόπωση, ευερεθιστότητα, μειωμένη συγκέντρωση και παραγωγικότητα την επόμενη μέρα. Το Ίδρυμα Ύπνου εξηγεί ότι ενδεχομένως να ξυπνάμε γύρω στις 20 φορές κάθε βράδυ χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, όμως όταν οι αφυπνίσεις περιλαμβάνουν πλήρη εγρήγορση –όπως για μια επίσκεψη στο μπάνιο– τότε η ποιότητα του ύπνου επηρεάζεται σημαντικά.
Πότε πρέπει να ζητήσεις ιατρική βοήθεια;
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το ζήτημα δεν είναι απλώς ο αριθμός των αφυπνίσεων, αλλά το πώς αισθάνεται κανείς την επόμενη μέρα. Αν ξυπνάς συχνά κουρασμένος ή νιώθεις ότι δεν ξεκουράζεσαι αρκετά, ίσως χρειαστεί να συμβουλευτείς τον γιατρό σου.
Επίσης, ξαφνικές αλλαγές στον ύπνο ή μη εξήγητες μεταβολές στο μοτίβο της νύχτας μπορεί να αποτελούν πρώιμα σημάδια υποκείμενων παθήσεων, όπως οι διαταραχές του ουροποιητικού ή ακόμη και νευρολογικές εξελίξεις, π.χ. άνοια. Μία έγκαιρη διάγνωση μπορεί να κάνει τη διαφορά.
Απλές αλλαγές στη ρουτίνα, όπως η αποφυγή υγρών δύο ώρες πριν τον ύπνο ή η μείωση της καφεΐνης και του αλκοόλ, μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα του βραδινού ύπνου. Όμως, όταν η νυκτουρία γίνεται συστηματική, η ιατρική συμβουλή είναι απαραίτητη.
Η νυκτουρία ίσως δείχνει κάτι απλό όπως μια συνήθεια, ή κάτι πιο σοβαρό που χρειάζεται προσοχή. Το σημαντικό είναι να ακούμε το σώμα μας: ο ξεκούραστος ύπνος δεν είναι πολυτέλεια – είναι αναγκαίος για την καλή υγεία και τη σωστή λειτουργία του οργανισμού σε κάθε ηλικία.
