Μια σημαντική νέα μελέτη φέρνει στο φως ευρήματα που ενδέχεται να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο εντοπίζονται τα πρώιμα σημάδια της νόσου Αλτσχάιμερ. Σύμφωνα με τους ερευνητές, καθυστερημένη είσοδος στη φάση REM, δηλαδή τη φάση των ονείρων στον ύπνο, συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα πρωτεϊνών που σχετίζονται με την ασθένεια. Τα δεδομένα αυτά προσφέρουν νέες προοπτικές στην κατανόηση του πώς ο ύπνος μπορεί να αποτελέσει όχι μόνο «καθρέπτη» της υγείας του εγκεφάλου, αλλά και προγνωστικό δείκτη για μελλοντικές νευροεκφυλιστικές διαταραχές.
Μια ανησυχητική καθυστέρηση στον ύπνο REM
Η πρόσφατη επιστημονική έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Alzheimer’s and Dementia: The Journal of the Alzheimer’s Association, βασίστηκε στην παρακολούθηση 128 ατόμων ηλικίας περίπου 70 ετών στην Κίνα. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι όσοι χρειάζονταν πάνω από τρεις ώρες για να εισέλθουν στο στάδιο REM του ύπνου είχαν αυξημένα επίπεδα των πρωτεϊνών β-αμυλοειδές και tau, οι οποίες έχουν συνδεθεί με τη δημιουργία των πλακών που καταστρέφουν τα εγκεφαλικά κύτταρα στους ασθενείς με Αλτσχάιμερ.
Συγκεκριμένα, οι συμμετέχοντες με καθυστερημένο REM ύπνο παρουσίαζαν:
- 16% περισσότερες συγκεντρώσεις αμυλοειδούς πρωτεΐνης
- 29% αυξημένες τιμές της πρωτεΐνης tau
- 39% χαμηλότερα επίπεδα του BDNF (νευροτροφικός παράγοντας προερχόμενος από τον εγκέφαλο)
Ο BDNF αποτελεί βασικό συστατικό για την υγιή λειτουργία των νευρώνων και την υποστήριξη της μνήμης και της μάθησης. Η σημαντική μείωση αυτής της πρωτεΐνης ενισχύει την υπόθεση ότι οι διαταραχές στον ύπνο REM ίσως αποτελούν πρώιμο βιολογικό δείκτη της νόσου.
Η σημασία του REM για τη μνήμη και τη μάθηση
Κανονικά, η φάση REM ξεκινά περίπου 90 λεπτά μετά την έναρξη του ύπνου και σχετίζεται με επεξεργασία συναισθημάτων και καταγραφή αναμνήσεων στη μακροπρόθεσμη μνήμη. Στη μελέτη, τα άτομα διαχωρίστηκαν σε δύο ομάδες: μία που έφτανε σε REM σε λιγότερο από 98 λεπτά και μία δεύτερη με καθυστέρηση άνω των 193 λεπτών. Όσοι αργούσαν να φτάσουν σε αυτό το στάδιο εμφάνιζαν μεγαλύτερες πιθανότητες να έχουν προφίλ που σχετίζεται με Αλτσχάιμερ.
«Η καθυστέρηση στη φάση REM του ύπνου διαταράσσει την ικανότητα του εγκεφάλου να εδραιώνει μνήμες και μπορεί να αυξήσει την παραγωγή κορτιζόλης, της ορμόνης του στρες», σημειώνει η Dr. Yue Leng, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο UCSF.
Πώς να προστατέψετε τον κύκλο του ύπνου σας
Οι ερευνητές τονίζουν ότι είναι εφικτό να γίνουν παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής για τη βελτίωση του ύπνου REM. Ο Δρ. Dantao Peng επισημαίνει:
- Η ύπαρξη άπνοιας ύπνου χρειάζεται έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία.
- Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ διαταράσσει τον κύκλο του ύπνου και πρέπει να αποφεύγεται.
- Ορισμένα φάρμακα, ακόμη και κοινά αντικαταθλιπτικά ή ηρεμιστικά, μπορεί να επηρεάζουν τη φάση REM – είναι σημαντικό να αξιολογούνται με γιατρό.
Επιπλέον, φαρμακευτικές ουσίες όπως η μελατονίνη, που έχει ήδη βρεθεί ότι ενισχύει τη φάση REM σε πειράματα σε ζώα, ίσως έχουν ρόλο στη μελλοντική πρόληψη ή επιβράδυνση της νόσου του Αλτσχάιμερ.
Η μελέτη αυτή αλλάζει τα δεδομένα, καθώς προτείνει ότι η παρακολούθηση του ύπνου και ιδιαίτερα της πορείας προς την REM φάση μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο πρώιμης ανίχνευσης. Καθώς η επιστημονική κοινότητα συνεχίζει να εστιάζει το ενδιαφέρον της στον ρόλο του ύπνου στην εγκεφαλική υγεία, τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την ανάγκη να δίνουμε μεγαλύτερη σημασία στις καθημερινές συνήθειες που σχετίζονται με την ξεκούραση και τη νυχτερινή ανανέωση του εγκεφάλου μας.
