Καθώς ο χρόνος περνά, η φυσική φθορά στο σώμα μας γίνεται πιο αισθητή, με μία από τις πιο συνηθισμένες αλλαγές να είναι η σταδιακή μείωση του ύψους. Αν και λίγα εκατοστά απώλειας —συνήθως 1 έως 2— θεωρούνται φυσιολογικά, η μεγαλύτερη μείωση μπορεί να αποτελεί ένδειξη υποκείμενων προβλημάτων υγείας. Ωστόσο, η διαδικασία αυτή δεν είναι εντελώς αναπόφευκτη: υπάρχουν πρακτικές και προληπτικές λύσεις που μπορούν να μας βοηθήσουν να διατηρήσουμε το ύψος μας όσο μεγαλώνουμε.
Η απώλεια ύψους σχετίζεται άμεσα με τη μείωση της οστικής και μυϊκής μάζας. Από την ηλικία των 35 ετών και μετά, οι περισσότεροι άνθρωποι αρχίζουν να χάνουν περισσότερο οστικό ιστό από αυτόν που παράγεται. Το φαινόμενο επιταχύνεται με την πάροδο του χρόνου, ιδιαίτερα σε γυναίκες που έχουν περάσει την εμμηνόπαυση, λόγω της μείωσης των οιστρογόνων.
Ποιοι παράγοντες προκαλούν απώλεια ύψους;
Η οστεοπόρωση και η αρθρίτιδα είναι από τις πιο γνωστές αιτίες. Ωστόσο, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που συμβάλλουν στη σμίκρυνση του ύψους με την πάροδο της ηλικίας.
Εκφυλιστικές αλλοιώσεις στη σπονδυλική στήλη
Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι λειτουργούν ως “μαξιλάρια” ανάμεσα στους σπονδύλους μας. Με τον καιρό, αυτοί φθείρονται, χάνουν την ελαστικότητά τους ή «στεγνώνουν» λόγω εκφυλιστικών αλλαγών, τραυματισμών ή ακόμα και κληρονομικών παραγόντων. Το αποτέλεσμα είναι η συμπίεση της σπονδυλικής στήλης και η μείωση του συνολικού μας ύψους.
Απώλεια μυϊκής μάζας
Η φυσιολογική διαδικασία της γήρανσης συνοδεύεται από μυϊκή ατροφία – μια κατάσταση που ονομάζεται σαρκοπενία. Όταν οι μύες του κορμού εξασθενούν, μειώνεται η σταθερότητα και η υποστήριξη της σπονδυλικής στήλης, με αποτέλεσμα την επιδείνωση της στάσης του σώματος και την απώλεια ύψους.
Κακή στάση σώματος
Το να περνάμε πολλές ώρες καθισμένοι ή σκυμμένοι οδηγεί σε χρόνιες παραμορφώσεις της στάσης, όπως κύφωση και σκολίωση. Αν δεν επιδιορθωθούν έγκαιρα, μπορεί να αποβούν μόνιμες και να επηρεάσουν εμφανώς το ύψος ενός ατόμου.
Καθιστική ζωή και αυξημένο σωματικό βάρος
Η έλλειψη άσκησης είναι από τους βασικούς λόγους που επιτείνουν τη μείωση ύψους με το πέρασμα των χρόνων. Η παρατεταμένη ακινησία φθείρει τόσο τα οστά όσο και τους μυς, ενώ η αύξηση του λίπους —ιδίως στην κοιλιά— επιβαρύνει τη σπονδυλική στήλη, συμβάλλοντας έτσι στην κατακόρυφη συμπίεσή της.
Οικονομικοί και κοινωνικοί παράγοντες
Μελέτες έχουν δείξει ότι άτομα με χαμηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης και περιορισμένους οικονομικούς πόρους είναι πιο ευάλωτα σε προβλήματα όπως η απώλεια οστικής πυκνότητας. Αυτό συχνά σχετίζεται με περιορισμένη πρόσβαση σε ποιοτική διατροφή, υγειονομική περίθαλψη και δυνατότητες άσκησης.
Τι μπορούμε να κάνουμε;
Είναι εφικτό να περιορίσουμε σημαντικά τις επιπτώσεις του χρόνου στο ύψος μας, αρκεί να υιοθετήσουμε συγκεκριμένες, απλές συνήθειες που ενισχύουν την υγεία των οστών και των μυών.
- Φυσική δραστηριότητα: Προτιμήστε μορφές άσκησης με βάρος σώματος, όπως περπάτημα, γιόγκα ή ασκήσεις με αντιστάσεις, που βοηθούν στη διατήρηση της οστικής μάζας.
- Θρέψη των οστών: Διατροφή πλούσια σε ασβέστιο (π.χ. γαλακτοκομικά, πράσινα λαχανικά) και βιταμίνη D (μέσω της έκθεσης στον ήλιο ή συμπληρωμάτων αν χρειαστεί).
- Ορθή στάση σώματος: Μάθετε σωστούς τρόπους να κάθεστε, να σηκώνετε βάρη και να στέκεστε. Η φυσιοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην ενδυνάμωση των στηρικτικών μυών.
- Διακοπή καπνίσματος: Η νικοτίνη επηρεάζει την κυκλοφορία του αίματος προς τα οστά, μειώνοντας τη θρέψη τους.
- Μείωση του αλκοόλ: Η συχνή κατανάλωση προκαλεί απώλεια μετάλλων από τα οστά και επιβραδύνει την επούλωσή τους.
- Έλεγχος βάρους: Μην παλεύετε με εξαντλητικές δίαιτες, αλλά διατηρήστε ένα σταθερό και υγιές βάρος — ειδικά αποφεύγοντας το κοιλιακό λίπος που πιέζει τη σπονδυλική στήλη.
Επιπλέον, μπορείτε να ενσωματώσετε κινήσεις στην καθημερινότητά σας: περπατήστε μέχρι το σούπερ-μάρκετ, ανέβετε τις σκάλες, σταθείτε όρθιοι όταν μιλάτε στο τηλέφωνο. Οι μικρές κινήσεις φέρνουν μεγάλα αποτελέσματα με συνέπεια.
Αξίζει επίσης να συζητήσετε με τον γιατρό σας το ενδεχόμενο περιοδικών εξετάσεων μέτρησης οστικής πυκνότητας, ειδικά αν έχετε παράγοντες κινδύνου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, χρήσιμες είναι και οι εναλλακτικές διατροφικές προσεγγίσεις, όπως η χορτοφαγία, η οποία εφόσον είναι ισορροπημένη, φαίνεται να ωφελεί τα οστά.
Η απώλεια λίγων εκατοστών μπορεί να είναι αναμενόμενη με το πέρασμα του χρόνου, αλλά η ουσιαστική φροντίδα του σώματός μας μπορεί να περιορίσει τις συνέπειες και να διατηρήσει τη στάση μας όρθια — κυριολεκτικά και μεταφορικά. Μικρές καθημερινές κινήσεις, συνειδητή προσέγγιση στη διατροφή και μια γενικότερη φροντίδα της φυσικής κατάστασης είναι ό,τι καλύτερο μπορούμε να προσφέρουμε στον εαυτό μας για ένα υγιές και “ψηλό” γήρας.
