Τι σεισμούς αντέχουν τελικά τα σπίτια στην Ελλάδα – Ποια κινδυνεύουν και ποια είναι πιο ασφαλή

Η Ελλάδα κρατά έναν από τους πιο «γεμάτους» σεισμικούς χάρτες στην Ευρώπη. Όλοι γνωρίζουμε ή έχουμε ακούσει ιστορίες για σεισμούς που άφησαν σημάδια στις γειτονιές ή στη μνήμη μας. Κάθε μεγάλη δόνηση των τελευταίων χρόνων έκανε την πολιτεία και τους μηχανικούς να γίνουν πιο αυστηροί και προσεκτικοί στις κατασκευές. Εδώ θα δεις με απλά λόγια τι πραγματικά ισχύει για την αντοχή των σπιτιών στη χώρα μας, ποια σπίτια χρειάζονται προσοχή και εύκολες συμβουλές για να νιώθεις πιο ασφαλής στο σπίτι σου.

Τι επηρεάζει την αντοχή ενός σπιτιού στον σεισμό;

Δεν είναι όλα τα σπίτια ίδια όταν χτυπάει η γη. Τα βασικά που καθορίζουν την αντοχή ενός σπιτιού είναι:

• Η χρονολογία κατασκευής: Κτίρια πριν το 1959 έχουν άλλες προδιαγραφές και φυσικά υλικά (πέτρα-τούβλο), πολλά όμως αν έχουν συντηρηθεί σωστά αντέχουν στον χρόνο. Μεταξύ 1960-1985, αρκετοί οικισμοί μεγάλωσαν γρήγορα χωρίς σωστή μελέτη, κάνοντας τα σπίτια πιο ευάλωτα σήμερα. Από το 1985 και κυρίως μετά το 1994 άλλαξαν οι κανονισμοί: οι νεότερες πολυκατοικίες ελέγχονται και δοκιμάζονται για αντοχή σε πολύ δυνατούς σεισμούς.
• Τα υλικά: Οι πολυκατοικίες χρειάζονται σταθερή συντήρηση, ενώ η συχνή ανακαίνιση δίνει ζωή ακόμα και σε παλιές κατοικίες. Ένα πέτρινο σπίτι που ανακαινίστηκε καλά μπορεί να αντέξει δυνατούς σεισμούς, ενώ μια σύγχρονη πολυκατοικία χωρίς φθορές προσφέρει αυξημένη ασφάλεια.
• Το έδαφος και η απόσταση από το επίκεντρο: Σπίτια πάνω σε «μαλακό» έδαφος δονείται πιο έντονα – π.χ. μια πολυκατοικία σε χαλαρά χώματα θα κουνηθεί περισσότερο από μία σε βραχώδες σημείο. Επίσης η ασφάλεια εξαρτάται αν είσαι κοντά ή μακριά από το επίκεντρο του σεισμού.

Ποια σπίτια θεωρούνται πιο επικίνδυνα και ποια ασφαλέστερα;

Ας τα βάλουμε σε μία απλή λίστα για να ξέρεις τι να προσέξεις:

• Πριν το 1959: Παλιά σπίτια, πέτρινα ή από τούβλα. Εάν έχουν καλή συντήρηση, μπορούν να αντέξουν, αλλά οι παλιές κατασκευές χωρίς νέο μπετό ή ενισχύσεις είναι πιο ευάλωτες.
• 1960 – 1985: Εδώ ανήκουν τα περισσότερα διαμερίσματα με στατικό πρόβλημα. Οι κανονισμοί τότε ήταν χαλαροί και αρκετές κατασκευές έγιναν με φτηνά υλικά ή/και χωρίς σωστή επίβλεψη.
• Μετά το 1985 / 1994: Εδώ πέρασε η Ελλάδα σε νέο επίπεδο. Οι κανονισμοί έγιναν αυστηροί, τα νέα σπίτια είναι πολύ πιο ανθεκτικά χάρη σε μπετό, οπλισμό και αντισεισμικά σχέδια.

Η συντήρηση κάνει τη διαφορά: το βάψιμο, η επιδιόρθωση ρωγμών, η προσεκτική τοποθέτηση θερμοπρόσοψης και ο τακτικός έλεγχος από μηχανικό προσφέρουν ασφάλεια στη διάρκεια ζωής του σπιτιού.

TIP: Ζήτα έλεγχο από ειδικό κάθε φορά που βλέπεις νέες ρωγμές, οξειδώσεις ή φουσκώματα σε τοίχους και ταβάνια. Μην το αφήνεις για αργότερα.

Πρακτικές συμβουλές για μεγαλύτερη ασφάλεια στο σπίτι

Απλές κινήσεις που μπορείς να κάνεις σήμερα:

1. Μετά από σεισμό: Έλεγξε για νέες ρωγμές, τσέκαρε πόρτες-παράθυρα, μετακίνησε βαριά έπιπλα αν βρίσκονται κοντά σε τοίχους ή μπαλκόνια.
2. Για παλιό σπίτι: Συντήρησε τακτικά ό,τι φαίνεται και ό,τι… ακούγεται (υγρασία, τριξίματα κλπ). Απόφευγε να τοποθετείς βαριά αντικείμενα σε ψηλά ράφια ή γραφεία.
3. Πριν αγοράσεις ή νοικιάσεις κατοικία: Ζήτα το έτος κατασκευής, ρώτα αν έχουν γίνει επισκευές, ζήτησε το ενεργειακό πιστοποιητικό και από 2023 και μετά, την «ηλεκτρονική ταυτότητα» για πλήρες ιστορικό.
4. Αν ακούς παράξενους θορύβους ή βλέπεις ρωγμές: Μη διστάσεις – φώναξε μηχανικό για έλεγχο, ακόμα κι αν χρειάζεται να λείψεις από τη δουλειά.

Επιπλέον tip: Η συμβουλή να κάθεσαι κάτω από την κάσα της πόρτας ισχύει μόνο για παλιά πέτρινα σπίτια, όχι για νέα διαμερίσματα.

Μύθοι και αλήθειες για τα σπίτια και τους σεισμούς

• Δεν έχει σημασία μόνο ο αριθμός Ρίχτερ: Το πού και πόσο βαθιά «σκάει» ο σεισμός κάνει τεράστια διαφορά.
• Η «κάσα της πόρτας» δεν σώζει πάντα: Τα μοντέρνα σπίτια έχουν σκελετό που συμπεριφέρεται διαφορετικά, οπότε αυτή η συμβουλή είναι ξεπερασμένη για νέες πολυκατοικίες.
• Τα σημάδια δεν κρύβονται πάντα πίσω από ένα βάψιμο ή θερμοπρόσοψη: Προσοχή σε φρεσκοβαμμένους τοίχους και «τσιμπήματα» κολώνων – αν δεις κάτι ύποπτο, καλύτερα να «προκαλέσεις» κάποιον ειδικό, παρά να το αγνοήσεις.
• Δεν χρειάζεται πανικός σε κάθε μικρή δόνηση: Άλλαξε θέση μεγάλων επίπλων, απομάκρυνε βάζα ή βαριά αντικείμενα από τα πάνω ράφια και να έχεις το νου σου για αλλαγές μετά από μεγάλο σεισμό.

Τι κρατάμε από τα παραπάνω…

• Παλιά σπίτια που έχουν συντηρηθεί σωστά αντέχουν, αλλά τα πιο νέα (μετά το 1985/1994) προσφέρουν το υψηλότερο επίπεδο ασφάλειας.
• Η ποιότητα των υλικών, η σωστή συντήρηση και το έδαφος κάνουν τη διαφορά στην ασφάλεια.
• Ένας μηχανικός μπορεί να «σώσει» ένα σπίτι εντοπίζοντας προβλήματα νωρίς.
• Δεν χρειάζεται πανικός σε κάθε σεισμό, αλλά επαγρύπνηση στα σημάδια φθοράς.
• Μην πιστεύεις τους μύθους – ενημερώσου μέσα από έγκυρες πηγές και ζήτα λεπτομέρειες από ειδικούς.

---