Έχετε νιώσει ποτέ εκείνη την ξαφνική ζάλη, τη στιγμιαία σκοτοδίνη ή την αίσθηση ότι το δωμάτιο γυρίζει ελαφρώς, όταν σηκώνεστε γρήγορα από τον καναπέ ή το κρεβάτι; Αν σας έχει συμβεί, δεν είστε οι μόνοι. Καθώς μεγαλώνουμε, αυτή η ενοχλητική αίσθηση γίνεται ολοένα και πιο συχνή, δημιουργώντας συχνά μια μικρή ανησυχία στην καθημερινότητά μας. Η αλήθεια είναι πως η ζάλη στο σήκωμα δεν είναι απαραίτητα σημάδι για κάτι ανησυχητικό, αλλά έχει μια πολύ συγκεκριμένη βιολογική εξήγηση. Το σώμα μας προσπαθεί διαρκώς να διατηρήσει μια ισορροπία και μερικές φορές, απλώς χρειάζεται λίγο περισσότερο χρόνο για να τα καταφέρει.
Ας δούμε με απλά λόγια τι συμβαίνει μέσα μας εκείνα τα κρίσιμα δευτερόλεπτα, αλλά και πώς μπορούμε με μερικές έξυπνες κινήσεις να προστατεύσουμε τον εαυτό μας, ώστε να σηκωνόμαστε πάντα με αυτοπεποίθηση και σταθερότητα.
Τι ακριβώς προκαλεί αυτή τη στιγμιαία αδυναμία
Ο ιατρικός όρος για αυτό που περιγράφουμε είναι η ορθοστατική υπόταση. Για να το εξηγήσουμε απλά, όταν είμαστε ξαπλωμένοι ή καθιστοί για πολλή ώρα, το αίμα μας συγκεντρώνεται φυσιολογικά στα κάτω άκρα λόγω της βαρύτητας. Είναι μια απόλυτα φυσική διαδικασία. Όταν όμως αποφασίζουμε να σηκωθούμε απότομα, το σώμα μας χρειάζεται να αντιδράσει αστραπιαία: πρέπει να αυξήσει τον καρδιακό ρυθμό και να συσπάσει τα αιμοφόρα αγγεία για να ωθήσει γρήγορα το αίμα προς τα πάνω, ώστε να φτάσει απρόσκοπτα στον εγκέφαλο.
Με την πάροδο του χρόνου, τα αντανακλαστικά των αιμοφόρων αγγείων μας αρχίζουν να λειτουργούν ελαφρώς πιο αργά. Αυτός ο μηχανισμός εξισορρόπησης δεν έχει την ίδια ταχύτητα που είχε στα 20 ή στα 30 μας χρόνια. Έτσι, ο εγκέφαλος μένει για ελάχιστα δευτερόλεπτα με λιγότερο αίμα και οξυγόνο από όσο χρειάζεται, προκαλώντας αυτή τη γνώριμη ζάλη στο σήκωμα ή τη στιγμιαία θολούρα στην όραση.
Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, πρόκειται για μια μορφή χαμηλής αρτηριακής πίεσης που διαρκεί συνήθως από λίγα δευτερόλεπτα έως μερικά λεπτά. Παρόλο που συνήθως είναι ήπια, μπορεί να γίνει ιδιαίτερα ενοχλητική ή ακόμα και επικίνδυνη για πτώσεις, αν δεν της δώσουμε την απαραίτητη προσοχή.
Το μυστικό δεν είναι να ανησυχούμε, αλλά να δώσουμε στο σώμα μας τον χρόνο που ζητάει για να προσαρμοστεί στην αλλαγή της στάσης.
Οι απλές κινήσεις που προλαμβάνουν τη ζάλη
Δεν χρειάζεται να αλλάξετε εντελώς την καθημερινότητά σας για να νιώσετε καλύτερα. Υπάρχουν μερικοί πολύ απλοί, πρακτικοί και ανέξοδοι τρόποι για να βοηθήσετε την κυκλοφορία του αίματός σας, εντάσσοντας τη σωστή ευεξία και καθημερινές επιλογές στη ρουτίνα σας:
- Δώστε χρόνο στο σώμα σας: Αντί να πετάγεστε από το κρεβάτι μόλις ανοίξετε τα μάτια σας, καθίστε για ένα λεπτό στην άκρη του στρώματος. Κουνήστε λίγο τα πόδια σας πέρα-δώθε και τεντωθείτε απαλά, πριν πατήσετε σταθερά στο πάτωμα. Αυτό δίνει χρόνο στην πίεση να ρυθμιστεί.
- Ενυδατωθείτε επαρκώς από το πρωί: Η ελαφριά αφυδάτωση ρίχνει τον όγκο του αίματος, κάνοντας την πίεση να πέφτει πολύ πιο εύκολα. Φροντίστε να πίνετε αρκετό νερό κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ένα ποτήρι νερό μόλις ξυπνήσετε μπορεί να κάνει θαύματα.
- Αποφύγετε τα πολύ βαριά γεύματα: Μετά από ένα μεγάλο, πλούσιο τραπέζι, το περισσότερο αίμα συγκεντρώνεται στο πεπτικό σύστημα για να βοηθήσει στη χώνεψη. Αν σηκωθείτε απότομα μετά το φαγητό, η ζάλη είναι πολύ πιο πιθανή. Προτιμήστε μικρότερα και πιο συχνά γεύματα.
- Προσέξτε τη στάση του σώματος: Αν έχετε τη συνήθεια να κάθεστε σταυροπόδι για πολλή ώρα, δυσκολεύετε την ομαλή κυκλοφορία του αίματος στα πόδια. Προσπαθήστε να πατάτε και τα δύο πόδια στο πάτωμα.
Η σημασία της κίνησης στην κυκλοφορία του αίματος
Το σώμα μας αγαπάει την κίνηση. Όσο περισσότερο διατηρούμε τους μυς των ποδιών μας ενεργούς, τόσο καλύτερα λειτουργούν ως φυσικές “αντλίες” που σπρώχνουν το αίμα πίσω στην καρδιά και τον εγκέφαλο. Το χαλαρό περπάτημα στη γειτονιά, οι δουλειές του σπιτιού ή οι ήπιες διατάσεις βοηθούν τα αγγεία να παραμένουν ελαστικά και υγιή.
Ακόμα και αν είστε αναγκασμένοι να κάθεστε για ώρα στον καναπέ διαβάζοντας ένα βιβλίο, βλέποντας τηλεόραση ή πλέκοντας, μπορείτε να βοηθήσετε τον οργανισμό σας. Πώς; Απλώς σφίγγοντας και χαλαρώνοντας τις γάμπες σας ανά τακτά χρονικά διαστήματα ή κάνοντας μικρές κυκλικές κινήσεις με τους αστραγάλους σας. Είναι μια μικρή, ανεπαίσθητη κίνηση που όμως προσφέρει τεράστια βοήθεια στην κυκλοφορία.
Διαβάζοντας για το τι συμβαίνει στο σώμα σου αν δεν γυμνάζεσαι μετά τα 50, καταλαβαίνουμε πως η σωματική δραστηριότητα, έστω και ήπια, αποτελεί την καλύτερη ασπίδα απέναντι σε αυτές τις ενοχλήσεις, προστατεύοντας παράλληλα την καρδιά και τις αρθρώσεις.
Ο ρόλος της διατροφής και του αλατιού
Ένας παράγοντας που συχνά παραβλέπουμε είναι η ισορροπία των ηλεκτρολυτών στο σώμα μας. Όταν ιδρώνουμε πολύ τους καλοκαιρινούς μήνες ή όταν πίνουμε πολλά υγρά χωρίς να αναπληρώνουμε το νάτριο, η αρτηριακή μας πίεση μπορεί να πέσει σε χαμηλά επίπεδα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μια πολύ αυστηρή δίαιτα χωρίς καθόλου αλάτι, αν δεν έχει συσταθεί ρητά από γιατρό, μπορεί να επιδεινώσει τη ζάλη στο σήκωμα. Μια ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει υγιεινές πηγές υδατανθράκων, άφθονα λαχανικά και τη σωστή ποσότητα φυσικού αλατιού, κρατάει τον οργανισμό ενυδατωμένο και δυνατό. Πάντα, βέβαια, τηρώντας τις οδηγίες του προσωπικού μας ιατρού.
Πότε να το συζητήσετε με τον γιατρό σας
Όπως αναφέραμε, τις περισσότερες φορές αυτή η στιγμιαία σκοτοδίνη είναι κάτι εντελώς φυσιολογικό και ακίνδυνο, συνυφασμένο με τη φυσική ωρίμανση του σώματός μας. Αν όμως νιώθετε πως η ζαλάδα επιμένει για αρκετά λεπτά αφού σηκωθείτε, αν συνοδεύεται από έντονη αδυναμία, αν έχετε συχνές πτώσεις ή αν το φαινόμενο συμβαίνει πλέον σε καθημερινή βάση, τότε αξίζει σίγουρα να το αναφέρετε στον γιατρό σας.
Πολλές φορές, το μόνο που χρειάζεται είναι μια πολύ μικρή ρύθμιση στη φαρμακευτική αγωγή που ενδεχομένως λαμβάνετε. Κάποια χάπια για την αρτηριακή πίεση, διουρητικά ή φάρμακα για τον προστάτη, μπορεί να προκαλούν αυτή την απότομη πτώση της πίεσης ως παρενέργεια. Μην αλλάζετε ή σταματάτε ποτέ τα φάρμακά σας από μόνοι σας χωρίς ιατρική συμβουλή. Το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε είναι να κρατήσετε μερικές σημειώσεις για το πότε ακριβώς ζαλίζεστε, ώστε να βοηθήσετε τον γιατρό σας να καταλάβει καλύτερα την πλήρη εικόνα.
Το σώμα μας έχει τους δικούς του ρυθμούς και εμείς το μόνο που οφείλουμε είναι να τους αγκαλιάσουμε, να τους σεβαστούμε και να του δίνουμε τον απαραίτητο χρόνο που χρειάζεται για να προσαρμοστεί.
- Οι πληροφορίες έχουν αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν την ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για θέματα που αφορούν την υγεία και τη φαρμακευτική σας αγωγή.
