Ο εσπρέσο είναι για τους Ιταλούς κάτι πολύ περισσότερο από μια μικρή δόση καφεΐνης. Είναι μια τελετουργία, βαθιά ριζωμένη στην κουλτούρα τους, που απαιτεί λεπτότητα και σεβασμό. Πολλοί από εμάς, ωστόσο, αγνοούμε τις άγραφες αλλά αυστηρές παραδόσεις που τον ακολουθούν, με αποτέλεσμα να κάνουμε λάθη που αλλοιώνουν την εμπειρία – και που, για έναν Ιταλό, μπορεί να μοιάζουν σχεδόν… ιερόσυλα.
Ο εσπρέσο ως ιεροτελεστία
Σε μια χώρα όπου ο καφές αποτελεί καθημερινή υπόθεση αλλά και σύμβολο ζωής, ο τρόπος με τον οποίο απολαμβάνεται ένας εσπρέσο δεν αφήνεται στην τύχη. Για τους Ιταλούς, κάθε γουλιά έχει σημασία – και κάθε μικρή πράξη πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την κατανάλωση του καφέ ακολουθεί έναν συγκεκριμένο «κώδικα συμπεριφοράς».
Από τη στιγμή που σερβίρεται στο μικρό πορσελάνινο φλιτζάνι μέχρι τη θέση του κουταλιού στο πιατάκι, όλα έχουν τη σημασία τους. Και παρόλο που ενδεχομένως να απολαμβάνουμε τον εσπρέσο μας στη βιασύνη του γραφείου ή στο χαλαρό ξεκίνημα του Σαββατοκύριακου, στην Ιταλία, ακόμα και οι πιο βιαστικοί απολαμβάνουν τον καφέ σωστά — χωρίς παραβιάσεις του άτυπου πρωτοκόλλου.
3 συχνά λάθη όταν πίνουμε εσπρέσο – σύμφωνα με τους Ιταλούς
Παρακάτω παρουσιάζονται τρία από τα πιο συνηθισμένα «λάθη» που, κατά τους Ιταλούς, αλλοιώνουν την εμπειρία του αυθεντικού εσπρέσο:
- Πίνοντας το νερό μετά τον καφέ: Το συνοδευτικό ποτήρι νερό που σερβίρεται με τον εσπρέσο δεν προορίζεται για να τον «σβήσει». Σύμφωνα με την ιταλική παράδοση, το νερό πρέπει να καταναλώνεται πριν τον καφέ, ώστε να καθαρίσει ο ουρανίσκος και να αναδειχθεί καλύτερα το άρωμα και η γεύση του καφέ.
- Γλείφετε το κουταλάκι: Μπορεί να φαίνεται αθώα ή και πρακτική συνήθεια, αλλά για τους Ιταλούς θεωρείται αγένεια. Το κουταλάκι που χρησιμοποιείτε για να ανακατέψετε τη ζάχαρη ή τον καφέ δεν πρέπει να πλησιάζει το στόμα. Το σωστό είναι να το ακουμπήσετε διακριτικά στη δεξιά πλευρά του πιατακίου.
- Ανακάτεμα μόνο κυκλικά: Ξεχάστε τις κλασικές κυκλικές κινήσεις. Το ιδανικό, σύμφωνα με τους ειδικούς της ιταλικής καφεκουλτούρας, είναι να ανακατεύετε από πάνω προς τα κάτω. Έτσι τα αρώματα και τα φυσικά έλαια του καφέ αναμειγνύονται καλύτερα, προσφέροντας πιο ισορροπημένη γεύση.
Ο καφές ως καθημερινή απόλαυση – όχι ρουτίνα
Πρέπει να θυμόμαστε ότι για τους Ιταλούς ο εσπρέσο δεν είναι κάτι τυπικό ή μηχανικό. Είναι μια σύντομη αλλά ουσιαστική παύση, ένας μικρός διάλογος με την παράδοση και, συχνά, μια ευκαιρία για κοινωνική αλληλεπίδραση. Το “πάμε για καφέ” δεν είναι απλώς πρόσχημα· είναι τρόπος ζωής.
Κι ενώ κάθε χώρα – και κάθε κουλτούρα – έχει τα δικά της πρότυπα κατανάλωσης καφέ, είναι ενδιαφέρον και, ενδεχομένως, απολαυστικό να προσεγγίσουμε τον εσπρέσο μέσα από το φίλτρο αυτής της ιταλικής προσέγγισης: με σεβασμό, προσοχή στη λεπτομέρεια, και – πάνω απ’ όλα – αγάπη για την εμπειρία που προσφέρει.
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα σταθείτε μπροστά σε ένα μικρό φλιτζάνι με δυνατό άρωμα, δοκιμάστε να εφαρμόσετε τους άγραφους κανόνες των Ιταλών. Ίσως ανακαλύψετε μια νέα πτυχή αυτής της τόσο διαδεδομένης και αγαπημένης ιεροτελεστίας – και, γιατί όχι, να απολαύσετε τον εσπρέσο σας ακόμα περισσότερο.
