Όταν το παιδί σας δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί στο σχολείο, να καθίσει ήσυχο στην τάξη ή να ολοκληρώσει τις καθημερινές του υποχρεώσεις, είναι φυσικό να ανησυχήσετε. Είναι ένδειξη κάποιας διαταραχής ή απλώς ένα προσωρινό στάδιο στην εξέλιξή του; Πριν βιαστείτε να συνδέσετε τη συμπεριφορά του με κάποια διάγνωση, αξίζει να εξετάσουμε τι είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) και πώς διαφοροποιείται από άλλες συμπεριφορικές προκλήσεις.
Τι είναι η ΔΕΠΥ και πόσο συχνά εμφανίζεται;
Η ΔΕΠΥ αποτελεί την πιο διαδεδομένη νευροαναπτυξιακή διαταραχή στα παιδιά και επηρεάζει εκατομμύρια παγκοσμίως. Παρότι μπορεί να φαντάζει ανησυχητική, δεν επηρεάζει όλα τα παιδιά με τον ίδιο τρόπο — από ελαφριές ενδείξεις έως πιο έντονες δυσκολίες στην καθημερινότητα.
Υπάρχουν τρεις βασικοί τύποι ΔΕΠΥ:
- Υπερκινητικό-παρορμητικός τύπος
- Τύπος με ελλειμματική προσοχή
- Μεικτός τύπος (συνδυασμός των παραπάνω)
Για να διαγνωστεί ένα παιδί, θα πρέπει να εμφανίζει τουλάχιστον έξι χαρακτηριστικά από την αντίστοιχη κατηγορία συμπτωμάτων – ή περισσότερα, εφόσον πρόκειται για συνδυασμένο τύπο.
Δασκαλία με ενεργή συμμετοχή μαθητών
Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα;
Συμπτώματα υπερδραστήριας και παρορμητικής συμπεριφοράς
- Δυσκολία να παραμένει ήσυχο ή να συμμετέχει σε καθιστές δραστηριότητες
- Υπερβολική ομιλία και νευρικότητα
- Σηκώνεται από τη θέση του ενώ πρέπει να κάθεται
- Επεμβαίνει στις συζητήσεις ή συμπληρώνει τους άλλους πριν τελειώσουν
- Συμπεριφορές όπως τρέξιμο ή σκαρφάλωμα σε ακατάλληλες στιγμές
- Περιγράφεται σαν να «λειτουργεί με μηχανή»
Συμπτώματα ελλειμματικής προσοχής
- Διαρκής απόσπαση προσοχής από εξωτερικά ερεθίσματα
- Ξεχνά συχνά καθήκοντα και χάνει αντικείμενα
- Δυσκολία στην ολοκλήρωση δραστηριοτήτων και ακολουθία οδηγιών
- Απροσεξία στα μαθήματα και αποφυγή εργασιών
- Κακή οργάνωση και αδυναμία εστίασης σε μία δραστηριότητα
Αγόρια και κορίτσια: Υπάρχουν διαφορές;
Αν και επιστημονικά η ΔΕΠΥ δεν κάνει μεγάλες διακρίσεις ανάλογα με το φύλο, στην πράξη συχνά τα αγόρια διαγιγνώσκονται συχνότερα. Το γεγονός αυτό πιθανόν σχετίζεται περισσότερο με κοινωνικές προσδοκίες και λιγότερο με τη βιολογία.
Συχνά, τα αγόρια εκφράζουν τη ΔΕΠΥ με πιο εμφανείς τρόπους — όπως φασαριόζικη ή παρορμητική συμπεριφορά — η οποία τραβά την προσοχή των ενηλίκων. Αντίθετα, τα κορίτσια μπορεί να παρουσιάσουν συμπτώματα ελλιπούς προσοχής που περνούν απαρατήρητα, καθώς συχνά είναι πιο ήσυχα ή επιμελή εξωτερικά.
Η περίπτωση των κοριτσιών και τα μακροχρόνια συμπτώματα
Τα κορίτσια ενδέχεται να μην διαγνωστούν μέχρι την εφηβεία ή ακόμα και την ενήλικη ζωή, ιδιαίτερα αν παρουσιάζουν τον τύπο με ελλειμματική προσοχή. Στο γυμνάσιο και το λύκειο, τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν πιο έντονα μέσα από:
- Τελειομανία
- Άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση και καταθλιπτική διάθεση
- Δυσκολίες στις φιλίες και κοινωνική απόσυρση
- Αυτοκαταστροφικές συνήθειες (δάγκωμα νυχιών, τραβώντας τα μαλλιά)
- Πτώση των σχολικών επιδόσεων
Αυτός ο «καμουφλαρισμένος» τύπος ΔΕΠΥ συχνά καθυστερεί την κατάλληλη υποστήριξη, επιδεινώνοντας την καθημερινότητα και την ψυχική υγεία του παιδιού.
Το πρώτο βήμα για να βοηθήσετε το παιδί σας είναι η ενημέρωση χωρίς προκαταλήψεις. Οι δυσκολίες στη συγκέντρωση ή στην υπακοή μπορεί να κρύβουν πίσω τους μια πραγματική νευροαναπτυξιακή διαταραχή, αλλά και να είναι κομμάτι της προσωπικής του εξέλιξης. Μην φοβηθείτε να συμβουλευτείτε ειδικούς — ένας σωστός έλεγχος από παιδοψυχολόγο ή αναπτυξιολόγο μπορεί να ξεκαθαρίσει την εικόνα και να ανοίξει τον δρόμο για ουσιαστική υποστήριξη και ενίσχυση του παιδιού, σε κάθε του βήμα.
