Η νομιμοποίηση της κάνναβης στην Ευρώπη αποτελεί ένα από τα πιο συζητημένα και διαρκώς εξελισσόμενα ζητήματα των τελευταίων χρόνων. Με χώρες να υιοθετούν διαφορετικές προσεγγίσεις, από πλήρη νομιμοποίηση για ενήλικες έως αυστηρά ιατρικά προγράμματα και πιλοτικές φάσεις, ο ευρωπαϊκός χάρτης παρουσιάζει έντονη ποικιλία. Το 2024, η Γερμανία έκανε το πιο τολμηρό βήμα έως σήμερα, νομιμοποιώντας τη χρήση ψυχαγωγικής κάνναβης. Και ενώ η Αμερική παραμένει ηγέτης σε επίπεδο τζίρου, η Ευρώπη διεκδικεί όλο και μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς, συνδυάζοντας οικονομική ευκαιρία με σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο.
Η Γερμανία ανοίγει τον δρόμο
Η Γερμανία, ως η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, νομιμοποίησε τη χρήση κάνναβης για ενήλικες τον Απρίλιο του 2024. Η νέα νομοθεσία επιτρέπει την κατοχή έως και 50 γραμμαρίων και την καλλιέργεια μέχρι τριών φυτών ανά νοικοκυριό. Αντί για εμπορικά καταστήματα, η Γερμανία προτίμησε το μοντέλο των μη κερδοσκοπικών συλλόγων, απ’ όπου τα μέλη μπορούν να προμηθεύονται κάνναβη για προσωπική χρήση.
Η χώρα ήδη διέθετε ιατρικό πρόγραμμα κάνναβης, και σήμερα αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά στην Ευρώπη με πωλήσεις ύψους 944 εκατομμυρίων δολαρίων το 2025, αυξάνοντας θεαματικά τα 500 εκατομμύρια του τέλους του 2024. Η περίπτωση της Γερμανίας αποτελεί παράδειγμα για πολλές άλλες χώρες που εξετάζουν τη μετάβαση σε πιο φιλελεύθερες πολιτικές.
Ποιες χώρες έχουν νομιμοποιήσει τη χρήση για ενήλικες
Μόνο τέσσερις χώρες στην Ευρώπη έχουν προχωρήσει σε κάποια μορφή νομιμοποίησης της χρήσης κάνναβης από ενήλικες. Οι περισσότερες απέχουν σημαντικά από τα εμπορικά μοντέλα τύπου ΗΠΑ, δίνοντας έμφαση στην ατομική καλλιέργεια και τους κοινωνικούς συλλόγους.
Μάλτα
Η Μάλτα έγινε το 2021 η πρώτη χώρα της ΕΕ που νομιμοποίησε τη χρήση κάνναβης από ενήλικες. Οι κάτοικοι μπορούν να καλλιεργούν έως τέσσερα φυτά ανά σπίτι. Η διανομή γίνεται μέσω μη κερδοσκοπικών συνεταιρισμών, χωρίς εμπορικά καταστήματα.
Λουξεμβούργο
Το 2023, το Λουξεμβούργο νομιμοποίησε τη χρήση στο σπίτι και την καλλιέργεια έως τεσσάρων φυτών ανά νοικοκυριό. Η δημόσια κατανάλωση και εμπορική διάθεση παραμένουν απαγορευμένες. Η χώρα διαθέτει επίσης ιατρικό πρόγραμμα κάνναβης από το 2018.
Τσεχία
Το 2026, η Τσεχία προχώρησε στη νομιμοποίηση της χρήσης κάνναβης από ενήλικες, επιτρέποντας κατοχή έως 100 γραμμαρίων και έως τρία φυτά κατ’ οίκον. Αν και δεν υπάρχει ακόμα εμπορική διάθεση, η Τσεχία ήταν ήδη μία από τις πρώτες ευρωπαϊκές χώρες που αποποινικοποίησαν τη χρήση (από το 2010) και διέθεταν ιατρικό πρόγραμμα από το 2013.
Η κατάσταση στην ιατρική κάνναβη
Η πλειονότητα των ευρωπαϊκών κρατών διαθέτει πλέον κάποιο σύστημα πρόσβασης στην ιατρική κάνναβη. Το εύρος εφαρμογής διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα: σε ορισμένες επιτρέπονται μόνο φαρμακευτικά σκευάσματα όπως το Sativex, ενώ αλλού εγκρίνεται έως και η χορήγηση κάνναβης σε ανθική μορφή.
- Κύπρος (μόνο λάδι)
- Τσεχία
- Δανία (πιλοτικό πρόγραμμα με Sativex και φυτικά προϊόντα)
- Γαλλία (πιλοτικό πρόγραμμα έως τον Μάρτιο 2026)
- Ελλάδα
- Ιταλία
- Βόρεια Μακεδονία
- Νορβηγία
- Πορτογαλία
- Ρουμανία (μόνο προϊόντα χαμηλού THC)
- Ηνωμένο Βασίλειο (γίνεται αποδεκτή η χρήση ανθών)
- Ουκρανία
- Ελβετία
Η Μεγάλη Βρετανία, μολονότι εκτός ΕΕ από το Brexit, διαθέτει μία αξιόλογη ιατρική αγορά, με ετήσιες πωλήσεις άνω των 322 εκατομμυρίων δολαρίων.
Αποποινικοποίηση: Η γκρι ζώνη
Ορισμένες χώρες δεν έχουν προχωρήσει σε πλήρη νομιμοποίηση, αλλά εφαρμόζουν πολιτικές αποποινικοποίησης, επιτρέποντας την ατομική χρήση και την κατοχή μικρών ποσοτήτων, συχνά χωρίς ποινικές συνέπειες.
- Ισπανία: Επιτρέπει την κατανάλωση σε ιδιωτικούς κοινωνικούς συλλόγους. Ενώ οι πωλήσεις είναι τεχνικά παράνομες, επικρατεί άτυπη ανοχή.
- Ολλανδία: Ακολουθεί πολιτική “ανεκτικότητας” με αναγνωρισμένα coffee shops, όπου η πώληση μικρών ποσοτήτων υπόκειται σε αυστηρούς κανονισμούς.
- Σλοβενία
- Εσθονία
Φαρμακευτικά κανναβοειδή προϊόντα
Υπάρχει επίσης η δυνατότητα νόμιμης χρήσης φαρμακευτικών προϊόντων που βασίζονται σε κανναβοειδή (π.χ. THC ή CBD) υπό ιατρική παρακολούθηση. Πρόκειται για σκευάσματα όπως το Sativex ή το dronabinol (συνθετικό THC), τα οποία διατίθενται με συνταγή.
- Αυστρία
- Βέλγιο
- Κροατία
- Φινλανδία
- Ιρλανδία
- Λιχτενστάιν
- Πολωνία
- Σαν Μαρίνο
- Τουρκία
Πού παραμένει παράνομη
Παρά τις θετικές εξελίξεις και τη σταδιακή φιλελευθεροποίηση των νομοθεσιών, σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες η κάνναβη – είτε για ιατρική είτε για ψυχαγωγική χρήση – παραμένει αυστηρά παράνομη.
- Ανδόρα
- Βουλγαρία
- Βοσνία και Ερζεγοβίνη
- Λευκορωσία
- Ουγγαρία
- Ισλανδία
- Κοσσυφοπέδιο
- Λιθουανία
- Λετονία
- Μονακό
- Μολδαβία
- Μαυροβούνιο
- Σερβία
- Σλοβακία
- Σουηδία
Η ευρωπαϊκή αγορά κάνναβης σε άνοδο
Η αγορά της κάνναβης στην ΕΕ, αν και μικρή συγκριτικά με τις ΗΠΑ, αναπτύσσεται ταχέως. Το 2025 οι πωλήσεις ανήλθαν σε 1,7 δισεκατομμύρια δολάρια, με προβλέψεις που εκτιμούν ότι θα φτάσουν τα 2,4 δισ. το 2026 και τα 3,8 δισ. το 2029—μια αύξηση άνω του 124% σε μόλις τέσσερα χρόνια.
Η καλλιέργεια κάνναβης σε χώρες όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία, υπό κρατική αδειοδότηση, έχει ενισχύσει τις εξαγωγές, δημιουργώντας αλυσίδες εφοδιασμού που διαθέτουν σε χώρες με σταθερό νομικό πλαίσιο ζήτηση και προοπτική. Επιχειρηματίες όπως ο Will Muecke, συνιδρυτής του επενδυτικού fund Artemis Growth Partners, στρέφουν την προσοχή τους σχεδόν αποκλειστικά στην Ευρώπη, θεωρώντας την πιο βιώσιμη και σταθερή επενδυτική ευκαιρία σε σχέση με τις ΗΠΑ.
Αν και χώρες όπως οι ΗΠΑ και ο Καναδάς πρωτοστάτησαν στη νομιμοποίηση, η Ευρώπη προσφέρει σήμερα κάτι που εκείνες ακόμα πασχίζουν να εξασφαλίσουν: ένα συνεκτικό, νόμιμο και δημοκρατικά οργανωμένο πλαίσιο λειτουργίας. Η ήπειρος, με τις δεκάδες αγορές διαφορετικής κλίμακας αλλά ενιαίας νομοθετικής προοπτικής, μετατρέπεται πλέον σε ένα από τα πιο καυτά πεδία οικονομικής και κοινωνικής αλλαγής. Και όπως όλα δείχνουν, η πράσινη επανάσταση μόλις ξεκίνησε.
