Η χρήση των ναρκωτικών ουσιών στην ιατρική δεν είναι κάτι καινούργιο. Ωστόσο, η τελευταία επιστημονική πρόοδος από τις Ηνωμένες Πολιτείες σόκαρε ακόμα και τους πιο μυημένους στον τομέα της μεταμοσχευτικής τεχνολογίας: η κοκαΐνη, μια από τις πιο διαβόητες απαγορευμένες ουσίες παγκοσμίως, χρησιμοποιήθηκε ως βασικό συστατικό σε μια πρωτοποριακή καρδιοχειρουργική διαδικασία, φέρνοντας νέα συζήτηση γύρω από τα όρια της σύγχρονης ιατρικής τεχνολογίας.
Η απίστευτη διαδρομή μιας καρδιάς — και της κοκαΐνης
Στο Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ, οι επιστήμονες πραγματοποίησαν μια ιστορική μεταμόσχευση καρδιάς από χοίρο σε άνθρωπο, χρησιμοποιώντας μια γενετικά τροποποιημένη καρδιά που δημιουργήθηκε από την εταιρεία βιοτεχνολογίας Revivicor. Η πρόκληση: η μεταφορά του ζωντανού οργάνου από την Ευρώπη στις ΗΠΑ χωρίς να υποστεί βλάβες.
Το «όπλο» που επέτρεψε αυτό το ταξίδι ήταν ένα διάλυμα βασισμένο σε κοκαΐνη, σε συνδυασμό με ορμόνες όπως η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη. Το μείγμα σχεδιάστηκε από τη σουηδική εταιρεία XVIVO, η οποία ειδικεύεται στην υποστήριξη οργάνων μεταμόσχευσης. Όπως εξήγησε ο επικεφαλής του προγράμματος ξενομεταμοσχεύσεων Δρ Μουχαμάντ Μοχιουντίν, χωρίς το συγκεκριμένο διάλυμα, οι προσπάθειες αποτύγχαναν εντός δύο ημερών.
«Όταν αρχίσαμε να εμποτίζουμε την καρδιά με αυτό το διάλυμα, διατηρήθηκε πλήρως λειτουργική και άρχισε να χτυπά πολύ καλά», τόνισε ο Μοχιουντίν.
Οι ρυθμιστικές δυσκολίες και οι επιστημονικές προκλήσεις
Παρά την ιατρική επιτυχία, η χρήση κοκαΐνης δημιούργησε αλυσιδωτές αντιδράσεις από ρυθμιστικές αρχές στις ΗΠΑ, καθώς η ουσία παραμένει στη λίστα των ελεγχόμενων ναρκωτικών. Η διαδικασία αδειοδότησης απαιτούσε συνεννόηση με την Υπηρεσία Δίωξης Ναρκωτικών (DEA), αποτελώντας ακόμα ένα εμπόδιο σε ένα ήδη περίπλοκο εγχείρημα.
Το επιστημονικό ενδιαφέρον μεγαλώνει, καθώς δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως γιατί η κοκαΐνη –μια αμφεταμίνη με διεγερτική δράση– αποδείχθηκε τόσο αποτελεσματική στη διατήρηση του καρδιακού ιστού. Η έρευνα παραμένει σε πρώιμο στάδιο, όμως τα πρώτα δείγματα ενισχύουν τη συλλογιστική υπέρ της περαιτέρω διερεύνησης της ουσίας στο πρωτόκολλο μεταμοσχεύσεων.
Ένα νέο κεφάλαιο για την ιατρική;
Η επιτυχία αυτής της μεταμόσχευσης ανοίγει νέους δρόμους για τις ξενομεταμοσχεύσεις – δηλαδή τις μεταμοσχεύσεις μεταξύ διαφορετικών ειδών. Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις αυτών των επεμβάσεων είναι η επιβίωση του οργάνου εκτός σώματος, και εκεί ακριβώς φαίνεται να προσφέρει λύση το αμφιλεγόμενο συστατικό της κοκαΐνης.
Αν και η χρήση της προκαλεί αντιδράσεις, δεν είναι απίθανο να δούμε σε λίγα χρόνια την κοκαΐνη επίσημα ενσωματωμένη στα ιατρικά πρωτόκολλα για μεταμοσχεύσεις – τουλάχιστον ως μέρος προηγμένων συντηρητικών διαλυμάτων.
Αν κάτι αποδεικνύει η συγκεκριμένη περίπτωση, είναι ότι η πρόοδος στην επιστήμη συχνά έρχεται από εκεί που δεν το περιμένουμε. Τα όρια μεταξύ φαρμάκου και ναρκωτικού φαίνονται πιο ρευστά από ποτέ, όταν προτεραιότητα τίθεται η ανθρώπινη ζωή. Η εξέλιξη της ιατρικής και της βιοτεχνολογίας ίσως απαιτήσει στο εξής τη συνύπαρξη επιστημονικής και κοινωνικής τόλμης, για να σώσει ακόμα περισσότερες ζωές.
