Στους περισσότερους γονείς, όταν ακούμε για αποτυχία, τρέχουμε με συμβουλές. “Σήκω, ξαναπροσπάθησε, μην τα παρατάς”. Όταν όμως το παιδί καταφέρει κάτι και πετύχει; Εκεί, η στιγμή συχνά περνά στα γρήγορα με ένα βιαστικό “μπράβο” – κι έπειτα συνεχίζουμε τη μέρα μας. Όμως, και οι δύο πλευρές αξίζουν προσοχής. Με τον σωστό λόγο, κάθε εμπειρία διδάσκει στο παιδί αξίες που μένουν για μια ζωή.
Γιατί εστιάζουμε στην αποτυχία και τι χάνουμε έτσι
Η αποτυχία μας ανησυχεί. Είναι φυσικό να θέλουμε να προστατέψουμε το παιδί από στεναχώρια ή αίσθημα μειονεκτικότητας. Γι’ αυτό, εστιάζουμε στη διαχείριση της αποτυχίας – του δίνουμε εργαλεία για να σταθεί όρθιο, να μάθει από το λάθος.
Όμως η επιτυχία συχνά θεωρείται “δεδομένη”. Νιώθουμε ότι το “χαίρομαι για σένα” αρκεί, ότι το παιδί δεν χρειάζεται οδηγό παρακάτω. Ένα απλό παράδειγμα: το παιδί κερδίζει σε έναν διαγωνισμό ή παίρνει άριστα. Γονείς και δάσκαλοι συγχαίρουν, μια φωτογραφία στα γρήγορα, και επιστροφή στην καθημερινότητα. Χάνεται έτσι η ευκαιρία να σταθούμε λίγο παραπάνω σε ό,τι έζησε, σκέφτηκε και ένιωσε το ίδιο το παιδί, κάνοντας το βίωμα ουσιαστικό.
Η σημασία της συμβουλής μετά από μια επιτυχία
Η επιτυχία φέρνει χαρά, αλλά μπορεί να κρύβει πίεση (“πρέπει να το ξανακάνω!”), άγχος για το επόμενο βήμα, ακόμη και αίσθημα ανωτερότητας. Το παιδί χρειάζεται και τότε βοήθεια να καταλάβει τι του συνέβη.
Μια αληθινή κουβέντα για το πώς νιώθει, τι το βοήθησε, πού δυσκολεύτηκε, είναι εξίσου σημαντική με τις συμβουλές της αποτυχίας. Ρωτήστε το παιδί πώς ένιωσε, συζητήστε τι έμαθε και πώς μπορεί να συνεχίσει με αυτοπεποίθηση και ταπεινότητα. Η στήριξη αυτή είναι “καύσιμο” για νέους στόχους.
Απλές πρακτικές και συμβουλές για τη διαχείριση της επιτυχίας
- Συγχαρώ με παρουσία: Να κοιτάζετε το παιδί στα μάτια όταν το συγχαίρετε. Ένα αληθινό “μπράβο” με αγκαλιά κάνει πάντα διαφορά.
- Συζήτηση για τη διαδικασία: Ρωτήστε το παιδί τι προσπάθειες έκανε, πού δυσκολεύτηκε. Αυτό χτίζει αυτογνωσία και αναγνώριση της προσπάθειας.
- Ενθάρρυνση ταπεινότητας: Τονίστε πως η επιτυχία είναι όμορφη, αλλά δεν μας κάνει καλύτερους από τους άλλους. Μιλήστε για την αξία της ομαδικότητας και της ενσυναίσθησης.
- Υποστήριξη σε νέα βήματα: Συζητήστε τι θα ήθελε να δοκιμάσει στη συνέχεια, χωρίς πίεση. Υπενθυμίστε πως κάθε εμπειρία αξίζει, όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα.
- Ενίσχυση αυτοπεποίθησης με ήπιες λέξεις: Στηρίξτε το παιδί να νιώθει περήφανο για την ίδια τη διαδικασία, όχι μόνο για το αποτέλεσμα.
- Δώστε χώρο και για ταπεινότητα: Μιλήστε για προσωπικές ή γνωστές ιστορίες όπου η επιτυχία οδηγεί σε υπεροψία, και πώς το ξεπερνάμε με καλοσύνη.
Πώς να διαμορφώσουμε ισορροπημένη στάση στο σπίτι
Ο στόχος είναι το παιδί να μη φοβάται ούτε την αποτυχία, ούτε την επιτυχία. Να μαθαίνει και από τα δύο, χτίζοντας γερό χαρακτήρα και αυτοπεποίθηση. Για να το πετύχουμε αυτό, χρειάζονται απλές συνήθειες στην καθημερινότητα:
- Ανοιχτές συζητήσεις: Μοιραστείτε και τις δικές σας εμπειρίες αποτυχίας αλλά και επιτυχίας, ώστε να νιώθει το παιδί μέρος της ιστορίας και να καταλάβει ότι όλα είναι κομμάτι της ζωής.
- Κοινές δραστηριότητες: Συμμετέχετε σε νέα πράγματα οικογενειακά. Μπορεί να είναι ένα παιχνίδι, ένα χόμπι, ακόμα και το καθημερινό διάβασμα (δείτε οδηγίες για να ενθαρρύνετε το παιδί να διαβάζει).
- Λεκτική ενίσχυση: Θυμηθείτε να επιβραβεύετε όχι μόνο το αποτέλεσμα μα και την προσπάθεια, ακόμη κι αν δεν έρθει το “τέλειο” επίτευγμα.
Βήματα για να χτίσουμε αυτοπεποίθηση στα παιδιά
- Μην φοβάστε τη λάθος στιγμή: Αφήστε το παιδί να δοκιμάσει, να κάνει λάθη και διορθώνει.
- Χρησιμοποιήστε απλά παραδείγματα και παραμύθια: Όταν χρειαστεί, πείτε μια μικρή ιστορία που δείχνει τη σημασία τόσο της προσπάθειας όσο και της σωστής αντιμετώπισης της επιτυχίας.
- Ενθαρρύνετε τον διάλογο: “Πώς ένιωσες; Τι σκέφτηκες όταν…;”. Δείξτε ότι ενδιαφέρεστε αληθινά.
- Δώστε ελευθερία επιλογών: Επιτρέψτε στο παιδί να διαλέξει τι θα δοκιμάσει στη συνέχεια, χωρίς υπερβολική πίεση ή μεγάλη προσδοκία.
- Επαινέστε το ήθος: Συγχαρείτε για τη συμπεριφορά του παιδιού απέναντι στους άλλους, όχι μόνο για τις νίκες του.
Τι κρατάμε από τα παραπάνω…
- Η επιτυχία χρειάζεται το ίδιο “άγγιγμα” καθοδήγησης με την αποτυχία.
- Τα παιδιά χρειάζονται κουβέντα, όχι μόνο εύκολο “μπράβο”.
- Η αυτοπεποίθηση χτίζεται μέρα με τη μέρα, μέσα από κάθε εμπειρία.
- Απλές πράξεις, μικρές συζητήσεις και ειλικρινής ενθάρρυνση κάνουν τη διαφορά.
- Με ισορροπία στη στάση μας, μεγαλώνουμε παιδιά που ξέρουν να χαίρονται και να μαθαίνουν από κάθε στιγμή.
