Μια νέα, εκτεταμένη έρευνα από τις Ηνωμένες Πολιτείες έρχεται να ρίξει φως στη μυστήρια σχέση ανάμεσα σε κοινές ιογενείς λοιμώξεις και την εμφάνιση σοβαρών νευροεκφυλιστικών παθήσεων, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ, το Πάρκινσον και η άνοια. Αν και τα ευρήματα δεν παρέχουν ξεκάθαρη αιτιολογική σύνδεση, η μελέτη ενισχύει τις υποψίες της επιστημονικής κοινότητας ότι οι ιοί ενδέχεται να διαδραματίζουν πιο ενεργό ρόλο στην εξέλιξη παθήσεων του εγκεφάλου απ’ όσο θεωρούσαμε μέχρι σήμερα.
Ποιοι ιοί σχετίζονται με ποιες παθήσεις;
Η ανάλυση, η οποία βασίστηκε σε ηλεκτρονικά ιατρικά αρχεία περίπου 132.000 ατόμων από το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Φινλανδία, ανέδειξε πάνω από 20 στατιστικές συσχετίσεις μεταξύ συγκεκριμένων ιών και νευροεκφυλιστικών ασθενειών. Συγκεκριμένα:
- Ο ιός του έρπη φάνηκε να σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο για νόσο Αλτσχάιμερ.
- Ο ιός της γρίπης βρέθηκε να έχει συσχέτιση με τη νόσο Πάρκινσον.
- Ο ιός HPV συσχετίστηκε με την εμφάνιση άνοιας.
- Ο ιός Έπσταϊν-Μπαρ εμφάνισε ισχυρή σύνδεση με περιπτώσεις πολλαπλής σκλήρυνσης.
Αξιοσημείωτο είναι το εύρημα ότι η γρίπη που συνοδεύεται από πνευμονία βρέθηκε να συσχετίζεται με τις περισσότερες εκ των μελετώμενων νευρολογικών παθήσεων, εκτός της πολλαπλής σκλήρυνσης.
Η ισχυρότερη σύνδεση: Εγκεφαλίτιδα και Αλτσχάιμερ
Η πιο εντυπωσιακή στατιστικά συσχέτιση εντοπίστηκε ανάμεσα στη ιογενή εγκεφαλίτιδα και την εμφάνιση Αλτσχάιμερ. Οι ασθενείς που είχαν ιστορικό εγκεφαλίτιδας εμφάνιζαν έως και 31 φορές αυξημένο κίνδυνο για τη συγκεκριμένη πάθηση, γεγονός που έχει προκαλέσει έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον και ανησυχία.
Προβληματισμοί για την αιτιότητα
Παρά το εντυπωσιακό μέγεθος και την πληροφοριακή αξία της έρευνας, οι ειδικοί παραμένουν επιφυλακτικοί. Η μελέτη στηρίχθηκε αποκλειστικά σε ηλεκτρονικά ιατρικά αρχεία και όχι σε βιολογικά δείγματα ή εργαστηριακές αναλύσεις, κάτι που περιορίζει τη δυνατότητα για αιτιολογικά συμπεράσματα.
«Δεν μπορούμε ακόμη να πούμε με βεβαιότητα ότι οι ιοί προκαλούν νευροεκφυλιστικές παθήσεις», σημείωσε ο επικεφαλής ερευνητής δρ. Άντριου Σίνγκλετον.
Μια ενδιαφέρουσα παρατήρηση της γενετικής επιδημιολόγου Κορνίλια βαν Ντούιν από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης αφορά το εύρος του κινδύνου, που φαίνεται να κορυφώνεται έναν μόλις χρόνο μετά από την ιογενή λοίμωξη και να μειώνεται στη συνέχεια. Αυτό, όπως υποστηρίζει, μάλλον υποδεικνύει ότι η λοίμωξη δεν προκαλεί απαραίτητα τη νόσο, αλλά πιθανόν να είναι αποτέλεσμα προϋπάρχουσας ανοσολογικής ή μεταβολικής αστάθειας του οργανισμού.
Γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες στο «μικροσκόπιο»
Η επιρροή των ιών ίσως να μην είναι το μοναδικό κομμάτι του παζλ. Πολλοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι γενετικές διαφορές ή περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορεί να καθιστούν κάποιους ανθρώπους πιο ευάλωτους τόσο στις λοιμώξεις όσο και στις νευροεκφυλιστικές παθήσεις. Αυτό σημαίνει πως η εικόνα είναι πολύπλοκη και απαιτεί περαιτέρω έρευνα για την κατανόηση των μηχανισμών που επιδρούν στον εγκέφαλο με την πάροδο του χρόνου.
Η νέα αυτή μελέτη ανοίγει τον δρόμο για μια πιο ενιαία θεώρηση της σχέσης μεταξύ λοιμώξεων και νευροεκφυλιστικών παθήσεων. Παρότι δεν καταλήγει σε απόλυτα συμπεράσματα, ενισχύει τη σημασία της πρόληψης και επισημαίνει την ανάγκη για συνεχιζόμενη επιστημονική διερεύνηση σε ένα πεδίο με άμεσες προεκτάσεις για τη δημόσια υγεία και τις θεραπευτικές στρατηγικές του μέλλοντος.
