Ο εργασιακός χώρος θα έπρεπε να αποτελεί ένα περιβάλλον δημιουργίας, εξέλιξης και συνεργασίας. Ωστόσο, για πολλούς εργαζόμενους μετατρέπεται σε πεδίο ψυχολογικής πίεσης και παρατεταμένης κακομεταχείρισης. Ο εργασιακός εκφοβισμός, ή αλλιώς το «mobbing», είναι μια ύπουλη αλλά διαβρωτική πραγματικότητα που δεν φαίνεται πάντα, αλλά αφήνει βαθιά σημάδια σε όσους την υφίστανται. Δεν είναι υπερβολή να πούμε πως πρόκειται για ένα κοινωνικό φαινόμενο με καταστροφικές συνέπειες στην επαγγελματική, ψυχική και σωματική υγεία του εργαζόμενου.
Τι είναι το mobbing και πώς εκδηλώνεται;
Ο όρος «mobbing» προέρχεται από το αγγλικό ρήμα «mob», που σημαίνει επιτίθεμαι, περικυκλώνω, ενοχλώ. Χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια μορφή ηθικής παρενόχλησης στο χώρο εργασίας, που ασκείται συστηματικά και μεθοδικά από συναδέλφους ή ανώτερα στελέχη με στόχο τον ψυχικό εξουθενωτισμό και τελικά την παραίτηση του θύματος.
Οι μορφές που μπορεί να λάβει το mobbing ποικίλλουν, περιλαμβάνοντας:
- Συστηματική υπονόμευση του έργου του εργαζομένου
- Διασπορά φημών και ψευδών πληροφοριών
- Απομόνωση από τις ομάδες και τις διαδικασίες
- Επαναλαμβανόμενη ταπείνωση ή ειρωνεία
- Κακοπροαίρετη κριτική και διαρκή απαξίωση
- Ανάθεση υπερβολικών ή αδύνατων εργασιών με σκοπό την αποτυχία
Δεν πρόκειται απλώς για συγκρούσεις χαρακτήρων ή στιγμιαίες παρεξηγήσεις. Το mobbing είναι μια εδραιωμένη στρατηγική αποκλεισμού και ψυχολογικού πολέμου, που εξελίσσεται διακριτικά και ύπουλα, με στόχο να φέρει τον εργαζόμενο σε αδιέξοδο.
Ψυχοσωματικές επιπτώσεις και διάβρωση του εργασιακού περιβάλλοντος
Τα αποτελέσματα του εργασιακού εκφοβισμού είναι ολέθρια, όχι μόνο για τον εργαζόμενο-στόχο, αλλά και για ολόκληρη την εργασιακή κουλτούρα. Τα άτομα που υφίστανται mobbing παρουσιάζουν συχνά:
- Διαταραχές ύπνου και κρίσεις πανικού
- Σημαντική μείωση της αυτοεκτίμησης και αυτοπεποίθησης
- Πονοκεφάλους, ταχυκαρδίες και χρόνια κόπωση
- Απώλεια ενθουσιασμού για την εργασία
- Ψυχοσωματικά συμπτώματα όπως έκζεμα και γαστρεντερικές διαταραχές
Το ανθυγιεινό αυτό κλίμα, πέρα από τις προσωπικές επιπτώσεις, καταστρέφει τη συνεργασία και την παραγωγικότητα. Οι υπόλοιποι εργαζόμενοι μένουν σιωπηλοί, φοβούμενοι ότι μπορεί να αποτελέσουν τον επόμενο στόχο. Αυτό δημιουργεί ένα κύμα ανασφάλειας, μειωμένης απόδοσης και απώλειας εμπιστοσύνης στον οργανισμό.
Γιατί οι εργαζόμενοι σωπαίνουν;
Σε μια εποχή οικονομικής αβεβαιότητας και μειωμένων επαγγελματικών επιλογών, πολλοί εργαζόμενοι αποφεύγουν να μιλήσουν για την κακομεταχείριση που υφίστανται. Ο φόβος απώλειας της εργασίας, ο στιγματισμός ως “προβληματικού υπαλλήλου” ή η αίσθηση ότι “δεν θα αλλάξει τίποτα” αποτελούν βασικά ανασταλτικά εμπόδια.
Κατά συνέπεια, το φαινόμενο διαιωνίζεται. Όσο τα θύματα παραμένουν σιωπηλά, τόσο ενδυναμώνονται οι θύτες και παγιώνεται μια ανήθικη και τοξική εργασιακή κουλτούρα.
Ο εργασιακός εκφοβισμός είναι μια θλιβερή πραγματικότητα που έχει τις ρίζες της στην κατάχρηση εξουσίας, την έλλειψη σεβασμού και την αδιαφορία. Δεν είναι φαινόμενο της μόδας, αλλά ένα διαχρονικό πρόβλημα που απαιτεί θάρρος, ευαισθητοποίηση και συλλογική δράση για να αντιμετωπιστεί. Η σιωπή δεν είναι λύση. Η ενημέρωση, η στήριξη των θυμάτων και κυρίως η προσήλωση σε ένα υγιές και ανθρώπινο περιβάλλον εργασίας είναι το θεμέλιο προς μια πιο δίκαιη επαγγελματική καθημερινότητα.
