Μία νέα επιστημονική μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Leeds στη Μεγάλη Βρετανία φέρνει στο φως τον σημαντικό ρόλο που παίζει η διατροφή στην ηλικία εμφάνισης της εμμηνόπαυσης. Αναλύοντας δεδομένα από περισσότερες από 35.000 γυναίκες, οι ερευνητές εντόπισαν συγκεκριμένες διατροφικές συνήθειες που φαίνεται να επηρεάζουν τον χρόνο εισόδου των γυναικών σε αυτή τη φυσική βιολογική φάση.
Η εμμηνόπαυση δεν συνδέεται μόνο με το τέλος της αναπαραγωγικής ικανότητας, αλλά και με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία, ανάλογα με το πότε εμφανίζεται. Η πρόωρη (πριν τα 40) και η πρώιμη εμμηνόπαυση (μεταξύ 40-45 ετών) σχετίζονται με υψηλότερο κίνδυνο οστεοπόρωσης, καρδιολογικών παθήσεων και μείωσης της σεξουαλικής επιθυμίας. Αντιθέτως, η καθυστερημένη εμμηνόπαυση μπορεί να προσφέρει οφέλη, καθιστώντας κρίσιμο για την πρόληψη και τη δημόσια υγεία να κατανοήσουμε ποιοι παράγοντες την επηρεάζουν.
Πώς διαμορφώθηκε η μελέτη
Η ερευνητική ομάδα εξέτασε γυναίκες ηλικίας 35 έως 69 ετών, οι οποίες συμμετείχαν σε ένα εκτενές πρόγραμμα διατροφικής καταγραφής και παρακολούθησης της υγείας τους. Από τις χιλιάδες συμμετοχές, 914 γυναίκες βίωσαν φυσιολογική εμμηνόπαυση κατά την περίοδο της μελέτης, επιτρέποντας στους επιστήμονες να εξαγάγουν αξιόπιστα συμπεράσματα για τη διατροφική τους συμπεριφορά και τις πιθανές επιδράσεις της στην έναρξη της εμμηνόπαυσης.
Χρησιμοποιώντας λεπτομερή ερωτηματολόγια συχνότητας τροφών, οι ερευνητές κατέγραψαν την ημερήσια πρόσληψη 217 διαφορετικών διατροφικών στοιχείων και συνδύασαν τις πληροφορίες αυτές με άλλους σχετικούς παράγοντες, όπως ο δείκτης μάζας σώματος, η φυσική δραστηριότητα και η χρήση ορμονοθεραπείας.
Διατροφή και εμμηνόπαυση: Ποια τρόφιμα επηρεάζουν και πώς
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ειδικά διατροφικά μοτίβα συνδέονται είτε με επιτάχυνση είτε με καθυστέρηση της εμμηνόπαυσης. Συγκεκριμένα, η συστηματική κατανάλωση επεξεργασμένων υδατανθράκων – όπως λευκό ψωμί, ζυμαρικά και ρύζι – σχετίστηκε με έναρξη της εμμηνόπαυσης έως και 1,5 χρόνο νωρίτερα. Από την άλλη πλευρά, η συχνή κατανάλωση ψαριών και οσπρίων, όπως φακές, φασόλια και μπιζέλια, φάνηκε ότι μπορεί να καθυστερήσει την εμφάνισή της ακόμα και για 3 χρόνια.
Η παρουσία αντιοξειδωτικών στα όσπρια, καθώς και η υψηλή περιεκτικότητα των ψαριών σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, φαίνεται πως παίζουν προστατευτικό ρόλο ενάντια στις ελεύθερες ρίζες οξυγόνου, μόρια που σχετίζονται με κυτταρική βλάβη και, σύμφωνα με τη μελέτη, πιθανώς με την πρόωρη γήρανση του ωοθηκικού ιστού.
Επιπλέον, η αυξημένη πρόσληψη βιταμίνης B6 και ψευδαργύρου συνδέθηκε επίσης με μεταγενέστερη έναρξη της εμμηνόπαυσης, υπογραμμίζοντας τον ρόλο των μικροθρεπτικών συστατικών στην αναπαραγωγική υγεία των γυναικών.
Ο ρόλος του τρόπου ζωής και η σημασία της εξατομίκευσης
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι οι κρεατοφάγοι φτάνουν συχνά σε εμμηνόπαυση αργότερα σε σχέση με τις χορτοφάγους, με μια μέση διαφορά περίπου ενός έτους. Παράλληλα, μεταξύ των γυναικών που δεν είχαν αποκτήσει παιδιά, η υψηλή κατανάλωση σταφυλιών και πουλερικών συνδέθηκε με καθυστερημένη εμμηνόπαυση.
Όπως επισημαίνει ο Ευμένης Π. Καραφυλλίδης, Κλινικός Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, παρότι η μελέτη δεν μπορεί να αποδείξει αιτιώδη σχέση, μας δίνει πολύτιμες ενδείξεις για τρόπους πρόληψης.
Οι ελεύθερες ρίζες ενδέχεται να παίζουν σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση της εμμηνόπαυσης. Οι αντιοξειδωτικές τροφές, όπως τα όσπρια και τα ψάρια, ίσως εξουδετερώνουν τις βλαβερές τους συνέπειες, καθυστερώντας τη διαδικασία», εξηγεί ο κ. Καραφυλλίδης.
Από την άλλη πλευρά, οι ραφιναρισμένοι υδατάνθρακες σχετίζονται με αυξημένη ινσουλινοαντίσταση – ένας παράγοντας που δυνητικά αυξάνει τα επίπεδα οιστρογόνων, οδηγώντας σε πρόωρη εμμηνόπαυση.
Τα ευρήματα της μελέτης θέτουν τις βάσεις για περαιτέρω έρευνα, ενώ αναδεικνύουν τη σημασία της διατροφικής συμβουλευτικής σε προληπτικό επίπεδο. Ειδικά σε γυναίκες που βρίσκονται κοντά στην κλιμακτήριο, η ενίσχυση της καθημερινής διατροφής με φυτικές τροφές υψηλής διατροφικής αξίας και η μείωση της κατανάλωσης επεξεργασμένων υδατανθράκων, μπορεί να καθυστερήσει την εμφάνιση των αλλαγών που συνοδεύουν την εμμηνόπαυση.
Η ηλικία εισόδου στην εμμηνόπαυση δεν είναι ανεξάρτητη από τις επιλογές ζωής. Αν και η γενετική παίζει σίγουρα σημαντικό ρόλο, οι διατροφικές συνήθειες φαίνεται πως μπορούν να επηρεάσουν δυναμικά τη φυσιολογική αυτή μετάβαση. Ίσως, τελικά, το «πότε» να είναι περισσότερο στο χέρι μας απ’ ό,τι νομίζαμε. Και αυτό από μόνο του είναι μια αισιόδοξη διαπίστωση.
