Η επιλογή θέσης σε ένα αεροπλάνο αποτελεί εδώ και χρόνια αντικείμενο προβληματισμού για πολλούς ταξιδιώτες, όχι μόνο για λόγους άνεσης ή εξυπηρέτησης, αλλά ακόμα και για την πιθανότητα επιβίωσης σε περίπτωση αεροπορικού δυστυχήματος. Το ερώτημα για το αν οι πίσω θέσεις του αεροσκάφους είναι πράγματι πιο ασφαλείς φαίνεται πως απασχολεί τόσο ειδικούς στην ασφάλεια των πτήσεων όσο και το επιβατικό κοινό. Αν και τα δεδομένα δείχνουν ορισμένες τάσεις, η απάντηση παραμένει σύνθετη.
Τι δείχνουν τα στοιχεία από δυστυχήματα
Πρόσφατες περιπτώσεις αεροπορικών δυστυχημάτων ενισχύουν την άποψη ότι οι πίσω θέσεις μπορεί να προσφέρουν αυξημένες πιθανότητες επιβίωσης. Στην πτήση 2216 της Jeju Air που συνετρίβη στη Νότια Κορέα τον Δεκέμβριο, από τους 181 επιβαίνοντες επέζησαν μόνο δύο – κάθονταν και οι δύο στο πίσω μέρος του αεροσκάφους, το μοναδικό τμήμα που έμεινε αναγνωρίσιμο. Λίγες μέρες νωρίτερα, παρόμοιο περιστατικό σημειώθηκε στο Καζακστάν με αεροσκάφος των Azerbaijan Airlines, όπου οι 29 επιζώντες εντοπίστηκαν επίσης αποκλειστικά στις πίσω σειρές.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι σε περίπτωση σύγκρουσης με το ρύγχος του αεροσκάφους, οι μπροστινές θέσεις πλήττονται πιο έντονα. Αυτό αυξάνει την πιθανότητα επιβίωσης για όσους κάθονται πιο πίσω, ειδικά αν το υπόλοιπο αεροσκάφος διατηρεί τη δομική του ακεραιότητα. Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα ξεκαθαρίζει ότι η τοποθεσία δεν είναι ο μοναδικός ή ο σημαντικότερος παράγοντας διάσωσης.
Οι βασικοί παράγοντες επιβίωσης
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, οι ειδικοί εξετάζουν πέντε βασικούς παράγοντες για την ανάλυση αυτών των περιστατικών:
- Ακεραιότητα του αεροσκάφους μετά τη σύγκρουση.
- Αποτελεσματικότητα των ζωνών ασφαλείας.
- Δυνάμεις G που δέχεται το ανθρώπινο σώμα κατά τη σύγκρουση.
- Κατάσταση του εσωτερικού περιβάλλοντος του αεροσκάφους.
- Παράγοντες μετά τη σύγκρουση, όπως φωτιά ή καπνός.
Ο Άντονι Τ. Μπρίκχαουζ, καθηγητής στο πανεπιστήμιο Embry-Riddle, τονίζει ότι δεν υπάρχει κλειδωμένη συνταγή επιβίωσης. Άτομα έχουν επιβιώσει ακόμη και από συντριβές που χαρακτηρίζονται ως «μη επιβιώσιμες», ενώ άλλοι έχουν χάσει τη ζωή τους σε κατ’ εξοχήν επιβιώσιμες συνθήκες.
Δεν είναι μόνο η θέση – είναι και η ετοιμότητα
Η πρόεδρος της Διεθνούς Εταιρείας Ερευνητών Ασφάλειας Αερομεταφορών, Μπάρμπαρα Νταν, επισημαίνει πως η σωστή χρήση της ζώνης ασφαλείας, η θέση σώματος κατά τη σύγκρουση (brace position) και η ψυχραιμία του επιβάτη είναι καθοριστικές για την πρόγνωση επιβίωσης. Επιπλέον, η ταχύτητα εκδήλωσης πυρκαγιάς και η εγγύτητα σε έξοδο κινδύνου ενδέχεται να γείρουν καθοριστικά την πλάστιγγα.
Ο καθηγητής Έντ Γκαλέα, ειδικός σε θέματα ασφάλειας σε συνθήκες φωτιάς, λέει πως δεν υπάρχει «μαγική ασφαλέστερη θέση», καθώς όλα εξαρτώνται από το πώς εξελίσσεται το κάθε δυστύχημα. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι μπροστινές θέσεις αποδείχθηκαν σωτήριες, ενώ σε άλλες το πλεονέκτημα ανήκε στο πίσω μέρος του αεροπλάνου.
Παρά την αύξηση των θανατηφόρων συμβάντων στον παγκόσμιο αεροπορικό χάρτη το 2024, τα περισσότερα εξ αυτών θεωρούνται επιβιώσιμα. Τα δεδομένα του Flight Safety Foundation δείχνουν ότι σε μόλις 17 περιπτώσεις τα τελευταία 80 χρόνια υπήρξαν λιγότεροι από τρεις επιζώντες σε αεροσκάφη με 80 ή περισσότερους επιβάτες.
Η επιλογή θέσης μπορεί να έχει κάποια σημασία, όμως δεν αποτελεί εγγύηση επιβίωσης. Ο συνδυασμός ψυχραιμίας, ετοιμότητας, σωστής τοποθέτησης σώματος και γρήγορης αντίδρασης απέναντι στις αρχές ασφαλείας μπορεί να αποδειχθεί πιο σωτήριος από το αν κάποιος κάθεται μπροστά ή πίσω. Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, κάθε ατύχημα είναι μοναδικό – και η πραγματική ασφάλεια βρίσκεται στην πρόληψη και την ενημέρωση.
