Από την εποχή των σπηλαίων μέχρι τις σύγχρονες μεγαλουπόλεις, ο χρόνος στον οποίο οι άνθρωποι ξεκινούν την πορεία τους προς τη γονεϊκότητα έχει μεταβληθεί σημαντικά. Η εξέλιξη αυτή δεν είναι μόνο κοινωνικό ή πολιτισμικό φαινόμενο, αλλά σχετίζεται ακόμα και με τις ίδιες τις γενετικές μεταλλάξεις που μεταφέρουν οι γονείς στα παιδιά τους. Μια νέα επιστημονική μελέτη φωτίζει αυτή την αλλαγή σε ένα εκπληκτικό βάθος 250.000 ετών, αποκαλύπτοντας πώς η ηλικία της γονεϊκότητας μεταμορφώθηκε μέσα στους αιώνες.
Η μέση ηλικία γονεϊκότητας στην ανθρώπινη ιστορία
Σύμφωνα με τους ερευνητές του Πανεπιστημίου της Ιντιάνα, υπό την καθοδήγηση του καθηγητή υπολογιστικής βιολογίας Μάθιου Χαν, η μέση ηλικία στην οποία οι άνθρωποι αποκτούσαν παιδιά τα τελευταία 250.000 χρόνια ήταν τα 26,9 έτη. Ωστόσο, παρατηρείται μια σταθερή διαφορά μεταξύ των δύο φύλων: οι άνδρες συνήθως τεκνοποιούσαν σε μεγαλύτερη ηλικία από τις γυναίκες. Πιο συγκεκριμένα, οι πατέρες είχαν κατά μέσο όρο ηλικία 30,7 έτη όταν γίνονταν γονείς, ενώ οι μητέρες 23,2 έτη.
Αυτή η “ηλικιακή ψαλίδα” άρχισε να μικραίνει τα τελευταία 5.000 χρόνια, κυρίως λόγω αύξησης στην ηλικία που οι γυναίκες αποκτούν το πρώτο τους παιδί. Σήμερα, η παγκόσμια μέση ηλικία της μητρότητας υπολογίζεται στα 26,4 έτη, ερχόμενη έτσι πιο κοντά στην ηλικία των πατέρων.
Γενετικές μεταλλάξεις ως… χρονοδείκτες
Το πιο συναρπαστικό στοιχείο της μελέτης είναι η επιστημονική μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε. Οι επιστήμονες εξέτασαν τις μεταλλάξεις DNA που εμφανίζονται αυθόρμητα στα παιδιά και δεν υπάρχουν στους γονείς – τις λεγόμενες de novo μεταλλάξεις. Ο τύπος και το πλήθος αυτών των μεταλλάξεων φαίνεται να εξαρτάται από την ηλικία του κάθε γονέα.
«Διαπιστώσαμε ότι μπορούμε να προβλέψουμε την ηλικία που οι άνθρωποι έκαναν παιδιά από τους τύπους των μεταλλάξεων του DNA που κληροδοτούσαν στα παιδιά τους», δήλωσε ο δρ Χαν.
Οι στατιστικές της μελέτης ενισχύουν την άποψη πως η ανάλυση του γονιδιωματικού υλικού μπορεί να αποτυπώσει όχι μόνο την καταγωγή, αλλά και τις κοινωνικές συνήθειες των προηγούμενων γενεών.
Η επίδραση της αγροτικής επανάστασης
Αξιοσημείωτο είναι ότι η γονεϊκή ηλικία δεν αυξανόταν πάντα σταθερά. Περίπου πριν 10.000 χρόνια – τότε που έκανε την εμφάνισή της η αγροτική επανάσταση και άρχισε η ανάδυση των πρώιμων πολιτισμών – η ηλικία τεκνοποίησης μειώθηκε. Ο πληθυσμός αυξήθηκε απότομα και μαζί του ήρθαν αλλαγές στον τρόπο ζωής, στην εργασία, ακόμα και στον ρόλο της οικογένειας, οι οποίες ενδεχομένως να ώθησαν τα άτομα να κάνουν παιδιά σε μικρότερη ηλικία.
Η νέα αυτή μελέτη προσφέρει έναν μοναδικό καθρέφτη στο πώς οι δομές της ανθρώπινης ζωής – φύλο, πολιτισμός, ακόμη και η βιολογία – αλληλοεπιδρούν και εξελίσσονται. Παρά τις τεράστιες τεχνολογικές, πολιτισμικές και κοινωνικές αλλαγές, το πότε γινόμαστε γονείς φαίνεται πως παραμένει ένας σύνθετος μηχανισμός, με βαθιές ρίζες στο παρελθόν μας αλλά και συνεχείς μετασχηματισμούς.
