Μήπως πιάνεις συχνά τον εαυτό σου να λέει «ναι» πριν καν σκεφτεί τι πραγματικά θέλει; Μήπως νιώθεις εξαντλημένη, διαρκώς διαθέσιμη για τους άλλους, αλλά απούσα από τον εαυτό σου; Αν η απάντηση είναι «ναι», δεν είσαι η μόνη. Η υπερβολική ανάγκη να ευχαριστούμε τους γύρω μας μπορεί, χωρίς να το καταλάβουμε, να μας απομακρύνει από τις προσωπικές μας ανάγκες και την ουσιαστική μας ταυτότητα.
Από μικρή ηλικία, η κοινωνία επιβραβεύει τη «σωστή» συμπεριφορά: να είμαστε ευγενικοί, πρόθυμοι, να αποφεύγουμε τη σύγκρουση. Το πρόβλημα ξεκινά όταν αυτή η καλοσύνη μετατρέπεται σε εσωτερική υποχρέωση – όταν παύει να είναι επιλογή και γίνεται μηχανισμός επιβίωσης, έστω και ασυνείδητα.
Η συνεχής ανάγκη να ικανοποιούμε τους άλλους προκύπτει πολλές φορές από παιδικά βιώματα. Όπως επεσήμανε ο ψυχολόγος Λόρενς Κόλμπεργκ, τα παιδιά μαθαίνουν να φέρονται “σωστά” για να κερδίζουν εύνοια και να αποφεύγουν κυρώσεις. Όταν αυτό το πρότυπο μεταφέρεται χωρίς προσαρμογές στην ενήλικη ζωή, όμως, οδηγεί σε διαρκή ματαίωση του εαυτού.
Τα σημάδια ότι έχεις χάσει τον εαυτό σου
Η υπερβολική προσαρμοστικότητα και η συνεχής προσπάθεια να μην ενοχλείς κανέναν μπορούν να διαβρώσουν την αυτοεκτίμησή σου. Αν δυσκολεύεσαι να πεις «όχι» ή καταπιέζεις τη γνώμη σου για να κρατήσεις τις ισορροπίες, ίσως ήρθε η ώρα να αναρωτηθείς: «Με ποιο κόστος;».
- Λες «ναι» ακόμα και όταν δεν θέλεις.
- Αποφεύγεις τη σύγκρουση, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει να συμβιβαστείς με κάτι άδικο.
- Νιώθεις απογοήτευση όταν οι άλλοι δεν δείχνουν την ίδια καλοσύνη προς εσένα.
- Δυσκολεύεσαι να ορίσεις προσωπικά όρια.
- Δεν νιώθεις πια σίγουρη για το ποια είσαι ή τι θέλεις.
Αυτό που θυσιάζεις μέσα από τέτοιες συμπεριφορές είναι η ίδια σου η αυθεντικότητα. Ερευνητικά δεδομένα, όπως αυτά που δημοσιεύθηκαν στο Psychology Today, δείχνουν πως η αυθεντική ζωή – ακόμη και αν δυσκολεύει τις σχέσεις – σχετίζεται με υψηλότερα επίπεδα ευημερίας και συναισθηματικής ισορροπίας.
Πώς να επιστρέψεις στην αυθεντική σου εκδοχή
- Παρατήρησε τις συμπεριφορές σου: Κατάγραψε πόσες φορές λες «ναι» όταν θέλεις να πεις «όχι».
- Δεσμεύσου να αλλάξεις: Η ευγένεια δεν χάνεται όταν εκφράζεις με ειλικρίνεια τις ανάγκες σου.
- Να είσαι υπομονετική: Οι παγιωμένες συνήθειες χρειάζονται χρόνο για να αλλάξουν.
- Προετοιμάσου για αντιδράσεις: Δεν θα αρέσει σε όλους η νέα σου στάση – και αυτό είναι εντάξει.
- Βρες στήριξη: Περιβάλλεσαι από ανθρώπους που εκτιμούν το ποια είσαι πραγματικά.
- Ζήτησε βοήθεια: Ένας ειδικός ψυχικής υγείας μπορεί να σε καθοδηγήσει με ουσιαστικό τρόπο.
Η αίσθηση ότι «χάνεις τον εαυτό σου» δεν είναι υπερβολή – είναι πραγματικό σύμπτωμα μιας ζωής που λειτουργεί περισσότερο για τους άλλους, παρά για εσένα. Όμως έχεις πάντα την επιλογή να επαναπροσδιορίσεις το «ποια είμαι» μακριά από τον ρόλο της ευχαριστημένης και διαθέσιμης. Δεν είναι εγωιστικό να βάζεις στο επίκεντρο τον εαυτό σου. Είναι αναγκαίο. Και λυτρωτικό.
