Πόσες φορές έχετε νιώσει μια αίσθηση ζάλης ή αστάθειας όταν σηκωθήκατε απότομα από το κρεβάτι ή την καρέκλα σας; Αν και πολλοί θεωρούν αυτό το σύμπτωμα αθώο και παροδικό, η αλήθεια είναι ότι μπορεί να κρύβει μια πάθηση που χρήζει προσοχής: την ορθοστατική υπόταση. Πρόκειται για ένα καθημερινό φαινόμενο που επηρεάζει χιλιάδες ανθρώπους και δεν πρέπει να αγνοείται, ειδικά όταν τα συμπτώματα γίνονται έντονα ή επίμονα.
Τι είναι η ορθοστατική υπόταση;
Η ορθοστατική υπόταση αναφέρεται στην αιφνίδια πτώση της αρτηριακής πίεσης όταν ένα άτομο μεταβαίνει από καθιστή ή ξαπλωμένη θέση σε όρθια στάση. Αυτή η απότομη μείωση της πίεσης προκαλεί προσωρινή ανεπάρκεια στην παροχή αίματος και οξυγόνου στον εγκέφαλο, με αποτέλεσμα την εμφάνιση χαρακτηριστικών συμπτωμάτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το φαινόμενο μπορεί να είναι τόσο έντονο που να οδηγήσει ακόμα και σε λιποθυμία.
Ο οργανισμός μας διαθέτει φυσιολογικούς μηχανισμούς προσαρμογής που ρυθμίζουν την αρτηριακή πίεση όταν αλλάζουμε θέση. Όταν όμως αυτοί οι αντανακλαστικοί μηχανισμοί δεν λειτουργούν σωστά, παρατηρείται η ορθοστατική υπόταση, με συνέπεια την ανεπαρκή κυκλοφορία του αίματος προς τους ζωτικούς ιστούς.
Συμπτώματα που πρέπει να προσέξετε
Τα συμπτώματα της ορθοστατικής υπότασης εμφανίζονται συνήθως αμέσως μετά την έγερση και μπορεί να περιλαμβάνουν ζάλη, θαμπή όραση, αδυναμία στα πόδια, αίσθημα ατονίας και σε σοβαρές περιπτώσεις απώλεια των αισθήσεων. Ορισμένοι ασθενείς αναφέρουν επίσης αίσθημα σύγχυσης, ναυτία ή ακόμα και πόνο στην περιοχή του στήθους και του αυχένα.
Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι ενώ μια ελαφριά ζάλη μπορεί να είναι φυσιολογική, η επανειλημμένη εμφάνιση έντονων συμπτωμάτων απαιτεί ιατρική αξιολόγηση για να αποκλειστούν σοβαρότερες υποκείμενες παθήσεις.
Η διάγνωση της ορθοστατικής υπότασης είναι σχετικά απλή και βασίζεται στη μέτρηση της αρτηριακής πίεσης σε διαφορετικές θέσεις του σώματος. Ο γιατρός μετρά την πίεση ενώ ο ασθενής βρίσκεται ξαπλωμένος και στη συνέχεια όρθιος. Μια μείωση της συστολικής πίεσης κατά 20 mmHg ή περισσότερο θεωρείται διαγνωστική για ορθοστατική υπόταση.
Είναι φυσιολογικό να παρατηρείται μια μικρή πτώση της πίεσης όταν κάποιος σηκώνεται, αλλά σε υγιή άτομα αυτή δεν ξεπερνά τα 20 mmHg και ο οργανισμός αντιρροπεί γρήγορα με αγγειοσύσπαση και αύξηση του καρδιακού ρυθμού.
Ποιες είναι οι αιτίες της ορθοστατικής υπότασης;
Μη νευρογενή αίτια
Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν ορθοστατική υπόταση χωρίς να σχετίζονται με το νευρικό σύστημα. Καρδιολογικά προβλήματα όπως η καρδιακή ανεπάρκεια μπορούν να εμποδίσουν την καρδιά να αυξήσει επαρκώς την παροχή αίματος κατά την έγερση. Ο χαμηλός όγκος αίματος, που μπορεί να οφείλεται σε αφυδάτωση, αιμορραγία ή ανεπαρκή πρόσληψη υγρών, αποτελεί άλλη συχνή αιτία.
Επιπλέον, η αγγειοδιαστολή και η φλεβική ανεπάρκεια προκαλούν λίμναση του αίματος στα κάτω άκρα, μειώνοντας την ποσότητα που επιστρέφει στην καρδιά και κατ’ επέκταση την πίεση.
Νευρογενή αίτια
Οι νευρογενείς αιτίες σχετίζονται με δυσλειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος, εκείνου που ρυθμίζει αυτόματα βασικές λειτουργίες του οργανισμού όπως η καρδιακή συχνότητα, η αναπνοή και η αγγειακή αντίσταση. Παθήσεις όπως ο διαβήτης, η νόσος του Parkinson ή νευρολογικές βλάβες μπορούν να επηρεάσουν αυτούς τους μηχανισμούς ρύθμισης.
Πρακτικές συμβουλές για τη διαχείριση της ορθοστατικής υπότασης
Υπάρχουν αρκετά μέτρα που μπορείτε να λάβετε στην καθημερινότητά σας για να μειώσετε τα συμπτώματα της ορθοστατικής υπότασης:
- Πίνετε άφθονα υγρά καθημερινά και περιορίστε ή αποφύγετε το αλκοόλ
- Αυξήστε την κατανάλωση αλατιού, εφόσον δεν πάσχετε από υπέρταση ή καρδιακή ανεπάρκεια
- Προτιμήστε μικρά και συχνά γεύματα αντί για μεγάλα
- Σηκώνεστε αργά από το κρεβάτι – καθίστε πρώτα για λίγα δευτερόλεπτα
- Ανασηκώστε ελαφρώς το κεφαλάρι του κρεβατιού σας
- Φοράτε ειδικές ελαστικές κάλτσες συμπίεσης
- Αποφύγετε την παρατεταμένη ορθοστασία και τα θερμά περιβάλλοντα
- Πίνετε καφέ το πρωί για να βοηθήσετε στη ρύθμιση της πίεσης
Πότε πρέπει να επισκεφθείτε γιατρό
Αν αντιμετωπίζετε συχνά συμπτώματα ζάλης κατά την έγερση, ειδικά αν συνοδεύονται από λιποθυμία ή πτώσεις, είναι απαραίτητο να συμβουλευτείτε έναν ειδικό. Ο γιατρός θα διενεργήσει τις κατάλληλες εξετάσεις για να διαπιστώσει αν πράγματι πρόκειται για ορθοστατική υπόταση ή αν υπάρχει κάποια άλλη υποκείμενη πάθηση που απαιτεί θεραπεία.
Η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη αντιμετώπιση μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής σας και να προλάβουν επικίνδυνες καταστάσεις όπως τραυματισμοί από πτώσεις. Μην αγνοείτε τα σήματα που σας στέλνει το σώμα σας – η υγεία σας αξίζει την προσοχή και τη φροντίδα που της αρμόζει.
