Μήπως θυμάσαι τα παιδικά σου χρόνια; Πόσο φυσικό ήταν να τρέχεις, να κρύβεσαι ή να σκαρφαλώνεις κάπου στο πάρκο ή στην αυλή; Τα παιδιά, λίγο σαν μικρά λαγουδάκια, νιώθουν μια έμφυτη χαρά να κινούνται ελεύθερα και να εξερευνούν ό,τι υπάρχει γύρω τους. Συχνά, όμως, οι μεγάλοι ανησυχούν: “Κι αν πέσει;”, “Κι αν χτυπήσει;”. Αυτό είναι κατανοητό, αλλά εύκολα ξεχνάμε πόσο σημαντικό είναι για το παιδί να παίζει, να δοκιμάζει όρια, να δημιουργεί μικρο-περιπέτειες στη φύση.
Η ανεξαρτησία και το αυθόρμητο παιχνίδι δίνουν στο παιδί φτερά. Χτίζουν αληθινά θεμέλια για αυτοπεποίθηση και υγιή ανάπτυξη. Μήπως ήρθε η ώρα να ξανασκεφτούμε πού αφήνουμε τα παιδιά να εξερευνήσουν τον κόσμο… με ασφάλεια, αλλά και ελευθερία;
Τα οφέλη του ελεύθερου παιχνιδιού και της αναρρίχησης
Το ελεύθερο παιχνίδι στη φύση, όπως όταν ένα παιδί σκαρφαλώνει σε ένα δέντρο ή σε έναν μεγάλο βράχο, προσφέρει τεράστια οφέλη.
- Μυϊκή δύναμη και ισορροπία: Οι κινήσεις πάνω σε ακανόνιστες επιφάνειες δυναμώνουν το σώμα, προάγουν την ευλυγισία και βοηθούν το παιδί να βρει το δικό του ρυθμό.
- Αυτοπεποίθηση: Το να κατορθώσει να σκαρφαλώσει ή να “ταξιδέψει” μόνο του μια μικρή διαδρομή δίνει στην καρδιά του τη λάμψη της προσπάθειας και της νίκης.
- Φαντασία, ομαδικότητα και κοινωνικές δεξιότητες: Το ελεύθερο παιχνίδι επιτρέπει στα παιδιά να δημιουργούν σενάρια, να συνεργάζονται, να ορίζουν κανόνες, να λύνουν διαφωνίες.
- Ψυχική υγεία: Η επαφή με το πράσινο, το φως, τον ήχο της φύσης βοηθά το παιδί να ξεφορτώνεται το άγχος και να αποκτά καλύτερη διάθεση.
Γιατί σήμερα τα παιδιά παίζουν όλο και λιγότερο έξω;
Πολλά παιδιά πλέον περνούν περισσότερο χρόνο με τα μάτια κολλημένα σε οθόνες ή σε κλειστούς χώρους. Γιατί συμβαίνει αυτό;
- Φόβοι γονέων: Αγχωνόμαστε για πιθανούς τραυματισμούς ή κακά περιστατικά, ακόμη κι εκεί που παλιότερα δεν τα σκεφτόμασταν καν.
- Έλλειψη διαθέσιμων χώρων: Σε αρκετές γειτονιές δε βρίσκεις εύκολα ασφαλές πάρκο ή μια ήσυχη αυλή.
- Γρήγοροι ρυθμοί ζωής: Τα προγράμματα των γονέων και των παιδιών είναι φορτωμένα, με ελάχιστο χρόνο για αληθινό παιχνίδι.
- Συνήθεια στις οθόνες: Η εύκολη λύση της τηλεόρασης ή του tablet κρατά τα παιδιά μέσα, μακριά από την “περιπέτεια”.
Τι μπορείς να κάνεις πρακτικά;
- Πήγαινέ το παιδί σε κοντινό πάρκο, ακόμα κι αν δεν φαίνεται τέλειο.
- Οργάνωσε ένα μικρό “κυνήγι θησαυρού” στην αυλή ή στο μπαλκόνι.
- Κάνε βόλτες σε ήσυχες γειτονιές, επιτρέποντας στο παιδί να προηγείται λίγο.
- Προσκάλεσε φίλους για ομαδικά παιχνίδια έξω.
- Οριοθέτησε χρόνο χωρίς οθόνες μέσα στην εβδομάδα.
Πώς να ενθαρρύνεις το ασφαλές ελεύθερο παιχνίδι
Η ισορροπία μεταξύ ελευθερίας και ασφάλειας είναι πιο απλή απ’ όσο νομίζεις. Τα μικρά χτυπήματα, τα γδαρσίματα ή οι μικρές “αποτυχίες” είναι μέρος της μάθησης και δεν πρέπει να μας τρομάζουν.
Tips για ασφαλές ελεύθερο παιχνίδι:
- Επίβλεψη από απόσταση. Μείνε κοντά, αλλά άσε το παιδί να πάρει πρωτοβουλίες.
- Ανοιχτή συζήτηση. Μίλησε για πιθανούς κινδύνους χωρίς να τρομοκρατείς το παιδί.
- Διαμόρφωσε τον χώρο. Αν υπάρχει αυλή, φτιάξε γωνιές παιχνιδιού με μαξιλάρια, χαρτόκουτα, κορμούς ή μεγάλες πέτρες.
- Ανάπτυξε ευρηματικότητα. Δώσε καθημερινά υλικά, όπως σχοινιά, κουτιά, σκεπάσματα, ώστε το παιδί να στήσει αυτοσχέδιες “πίστες”.
- Δείξε εμπιστοσύνη στις δυνάμεις του. Παρέμεινε υποστηρικτικός σε κάθε καινούρια προσπάθεια.
Τι κρατάμε από τα παραπάνω…
- Η ελεύθερη κίνηση και το παιχνίδι στη φύση δυναμώνουν σώμα και ψυχή.
- Είναι λογικό να φοβόμαστε, αλλά το υγιές ρίσκο είναι σημαντικό για να μάθει το παιδί τα όριά του.
- Μικρές πρακτικές λύσεις κάνουν τη διαφορά στις καθημερινές μας συνήθειες.
- Ενθαρρύνουμε το παιδί να δοκιμάζει, να σκαρφαλώνει και να φτιάχνει τα δικά του “φυσικά γήπεδα”, πάντα με αγάπη και επίβλεψη.
- Η χαρά της ανακάλυψης και της προσπάθειας δεν έχει υποκατάστατο!
