Όλοι ξέρουμε πόσο απαραίτητες είναι οι τακτικές εξετάσεις αίματος για την υγεία μας. Είναι ο πιο αξιόπιστος τρόπος για να δούμε αν όλα δουλεύουν ρολόϊ μέσα μας. Ωστόσο, για αρκετούς ανθρώπους, η διαδικασία της αιμοληψίας δεν είναι απλώς μια ρουτίνα. Μόλις δουν τη βελόνα ή νιώσουν το τσίμπημα, αρχίζουν να ιδρώνουν, νιώθουν μια έντονη ζάλη και, μερικές φορές, καταλήγουν να λιποθυμούν.
Αν σας έχει συμβεί, ξέρετε ακριβώς για τι πράγμα μιλάμε. Ίσως μάλιστα να νιώθετε και λίγο άβολα ή να πιστεύετε ότι φταίει ο φόβος σας. Στην πραγματικότητα, όμως, το σώμα σας αντιδρά με έναν εντελώς φυσιολογικό και αναμενόμενο τρόπο.
Τι φταίει και χάνουμε τις αισθήσεις μας;
Αυτή η ξαφνική αδυναμία δεν είναι απλώς θέμα άγχους. Οι γιατροί το ονομάζουν βαζοβαγικό επεισόδιο (vasovagal response). Τι ακριβώς σημαίνει αυτό με απλά λόγια; Ο εγκέφαλός μας έχει ένα πιο “πρωτόγονο” τμήμα, το οποίο έχει μάθει να αντιδρά ενστικτωδώς στον κίνδυνο. Όταν αυτό το τμήμα του εγκεφάλου αντιλαμβάνεται ότι βλέπουμε αίμα ή ότι τρυπιόμαστε, μπαίνει σε κατάσταση συναγερμού, νομίζοντας ότι χάνουμε αίμα και κινδυνεύουμε.
Ως άμυνα, δίνει την εντολή να πέσουν απότομα οι καρδιακοί μας παλμοί και η αρτηριακή μας πίεση. Η απότομη αυτή πτώση της πίεσης σημαίνει ότι δεν φτάνει αρκετό αίμα – και κατά συνέπεια ούτε αρκετό οξυγόνο – στον εγκέφαλο. Το αποτέλεσμα; Νιώθουμε αυτή την ενοχλητική ζάλη, το θόλωμα στην όραση, ή ακόμα και λιποθυμία. (Αν μάλιστα έχετε συχνά θέματα με ζαλάδες που δεν σχετίζονται με εξετάσεις, ίσως σας φανεί χρήσιμο να διαβάσετε τι είναι η αιθουσαία ημικρανία, που ταλαιπωρεί πολλούς ανθρώπους).
Τα προειδοποιητικά σημάδια
Πριν έρθει η λιποθυμία, το σώμα μας χτυπάει μερικά καμπανάκια. Είναι καλό να τα γνωρίζουμε για να προλάβουμε την κατάσταση:
- Ξαφνική ωχρότητα στο πρόσωπο (ασπρίζουμε).
- Κρύος ιδρώτας στο μέτωπο και τα χέρια.
- Αίσθημα ναυτίας ή ανακατωσούρα στο στομάχι.
- Θολή όραση ή βούισμα στα αυτιά.
- Μια γενική αδυναμία, σαν να μας εγκαταλείπουν οι δυνάμεις μας.
Πώς να το αντιμετωπίσετε την ώρα της εξέτασης
Αν ξέρετε ότι έχετε αυτή την τάση, υπάρχουν μερικά πολύ απλά πράγματα που μπορείτε να κάνετε για να γίνουν οι εξετάσεις αίματος παιχνιδάκι:
- Ενημερώστε τον νοσηλευτή: Μην ντρέπεστε καθόλου. Οι μικροβιολόγοι και οι νοσηλευτές είναι απόλυτα συνηθισμένοι σε αυτό. Ζητήστε εξαρχής να σας πάρουν αίμα ενώ είστε ξαπλωμένοι. Αν είστε σε οριζόντια θέση, το αίμα φτάνει πολύ πιο εύκολα στον εγκέφαλο και η λιποθυμία σχεδόν αποκλείεται.
- Γυρίστε το κεφάλι σας: Μην κοιτάτε τη βελόνα, ούτε τα σωληνάρια που γεμίζουν. Βρείτε ένα σημείο στον απέναντι τοίχο ή κλείστε τα μάτια σας και σκεφτείτε κάτι ευχάριστο, όπως το τι θα φάτε για πρωινό μετά την εξέταση.
- Ενυδατωθείτε καλά: Αν η εξέταση δεν απαιτεί να είστε εντελώς νηστικοί από νερό, πιείτε δυο ποτήρια νερό το πρωί πριν πάτε. Η καλή ενυδάτωση κρατάει την πίεση του αίματος σε καλύτερα επίπεδα.
- Κάντε το κόλπο με τους μυς: Σφίξτε δυνατά τους μυς των ποδιών σας ή κάντε σταυροπόδι. Αυτή η απλή κίνηση σπρώχνει το αίμα από τα πόδια πίσω προς το κεφάλι, αποτρέποντας την απότομη πτώση της πίεσης.
Τι να κάνετε αν νιώσετε ζάλη μετά
Αν παρόλα αυτά νιώσετε εκείνη την περίεργη αδυναμία την ώρα που σηκώνεστε από την καρέκλα, μην βιαστείτε να φύγετε. Καθίστε ξανά κάτω ή, ακόμα καλύτερα, ξαπλώστε για μερικά λεπτά. Ζητήστε ένα ποτήρι νερό, αναπνεύστε αργά και βαθιά, και δώστε λίγο χρόνο στο σώμα σας να βρει ξανά τις ισορροπίες του.
*Να θυμάστε πάντα: Αν οι λιποθυμίες ή οι ζαλάδες σας ταλαιπωρούν συχνά, ακόμα και εκτός εξετάσεων, καλό είναι να το συζητήσετε με τον γιατρό σας για να αποκλείσετε άλλα μικροπροβλήματα, όπως η χαμηλή πίεση.*
Μην αφήνετε λοιπόν αυτόν τον μικρό φόβο να σας κρατάει μακριά από τις απαραίτητες εξετάσεις αίματος. Το σώμα σας απλώς προσπαθεί να σας προστατέψει με έναν λίγο… υπερβολικό τρόπο. Την επόμενη φορά, εφαρμόστε αυτά τα μικρά κόλπα και θα δείτε ότι όλα θα πάνε περίφημα.
