Αν έχετε την αίσθηση ότι οι απάτες στο ίντερνετ γίνονται όλο και πιο συχνές, σίγουρα δεν κάνετε λάθος. Τα τελευταία χρόνια, ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι άνω των 50 ετών πέφτουν θύματα επιτήδειων, χάνοντας χρήματα και κυρίως την ηρεμία τους. Πλέον, μάλιστα, οι δράστες αξιοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να κλωνοποιήσουν φωνές και να γράψουν μηνύματα που μοιάζουν απολύτως αληθινά.
Τα καλά νέα, ωστόσο, είναι πως κάθε τέτοια προσπάθεια αφήνει τα ίχνη της. Μόλις μάθετε να αναγνωρίζετε αυτά τα σημάδια, γίνεται σχεδόν αδύνατο να σας ξεγελάσουν. Ας δούμε μαζί τις επτά πιο συνηθισμένες παγίδες και πώς μπορείτε να προστατευτείτε.
1. Η τηλεφωνική απάτη με τη φωνή ενός συγγενή
Η κλασική απάτη όπου κάποιος άγνωστος παριστάνει τον εγγονό σας έχει αλλάξει επίπεδο. Πλέον, μέσα από ένα σύντομο βίντεο στα social media, μπορούν να δημιουργήσουν ένα αντίγραφο της πραγματικής φωνής των αγαπημένων σας. Χτυπάει το τηλέφωνο και ακούτε το παιδί σας ή το εγγόνι σας να λέει έντρομο πως είχε ένα ατύχημα και χρειάζεται άμεσα χρήματα.
Το πιο καθαρό σημάδι εδώ είναι η αφόρητη πίεση για άμεση δράση και μυστικότητα. Σε κάθε πραγματική ανάγκη, κανείς δεν θα σας ζητήσει να στείλετε χρήματα με προπληρωμένες κάρτες ή κρυπτονομίσματα. Απλώς κλείστε το τηλέφωνο και καλέστε τον συγγενή σας στον αριθμό που ήδη γνωρίζετε. Όπως έχουμε δει και στο παρελθόν με τη ραγδαία εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης, μια λέξη-κλειδί ασφαλείας με τα μέλη της οικογένειάς σας είναι η ιδανική λύση.
2. Υποσχέσεις για εύκολες επενδύσεις
Πρόκειται ίσως για μια από τις πιο δαπανηρές απάτες στο ίντερνετ. Όλα ξεκινούν με ένα φιλικό μήνυμα στα social media ή ένα SMS που φαίνεται πως στάλθηκε σε «λάθος αριθμό». Σιγά-σιγά αναπτύσσεται μια συζήτηση που καταλήγει σε μια τρομερή επενδυτική ευκαιρία. Σας δείχνουν καλοφτιαγμένες ιστοσελίδες με δήθεν τεράστια κέρδη, αλλά η πλατφόρμα είναι ψεύτικη.
Να θυμάστε πως όποιος σας υπόσχεται σίγουρα και τεράστια κέρδη, σίγουρα λέει ψέματα. Μην εμπιστεύεστε ποτέ χρήματα σε προτάσεις ατόμων που γνωρίσατε μόνο μέσα από την οθόνη του υπολογιστή ή του κινητού.
3. Μηνύματα για «μολυσμένο» υπολογιστή
Φανταστείτε να εμφανίζεται ξαφνικά ένα μεγάλο μήνυμα στην οθόνη σας: «Ο υπολογιστής σας έχει προσβληθεί! Καλέστε τώρα την υποστήριξη». Ή να χτυπάει το τηλέφωνο και κάποιος να υποστηρίζει πως είναι τεχνικός γνωστής εταιρείας. Στόχος τους είναι να αποκτήσουν απομακρυσμένη πρόσβαση στη συσκευή σας.
Καμία μεγάλη εταιρεία, όπως η Microsoft ή η Apple, δεν πρόκειται ποτέ να σας πάρει τηλέφωνο από το πουθενά. Αν ένα μήνυμα κλειδώσει την οθόνη σας, μην καλέσετε κανένα νούμερο. Απλώς κάντε επανεκκίνηση στον υπολογιστή σας και σε καμία περίπτωση μην δώσετε σε αγνώστους τη δυνατότητα να μπουν στο σύστημά σας.
4. Τηλεφωνήματα από «δημόσιες υπηρεσίες»
Ο καλών ισχυρίζεται πως είναι από την εφορία ή κάποιο ασφαλιστικό ταμείο. Σας ενημερώνει πως υπάρχει πρόβλημα με τη σύνταξή σας ή πως θα έχετε νομικές κυρώσεις. Ο φόβος είναι το δυνατό τους χαρτί, καθώς όταν ανησυχούμε τείνουμε να παίρνουμε γρήγορες αποφάσεις.
Οι δημόσιες υπηρεσίες επικοινωνούν πάντα επίσημα με επιστολές και όχι με απειλητικά τηλεφωνήματα. Κανένας υπάλληλος δεν πρόκειται ποτέ να σας ζητήσει να επιβεβαιώσετε τον ΑΜΚΑ σας τηλεφωνικά ή να πληρώσετε άμεσα.
5. Παγίδες συναισθηματικής φύσης
Οι επιτήδειοι φτιάχνουν όμορφα προφίλ σε ιστοσελίδες γνωριμιών ή κοινωνικά δίκτυα. Πολλές φορές αναφέρουν πως εργάζονται στο εξωτερικό, γεγονός που δικαιολογεί το γιατί δεν μπορούν να συναντηθούν από κοντά. Χτίζουν μια σχέση εμπιστοσύνης για εβδομάδες και έπειτα ζητούν χρήματα για ένα ιατρικό θέμα ή για να πληρώσουν ένα αεροπορικό εισιτήριο.
Το βασικό σημάδι εδώ είναι κάποιος που εκφράζει βαθιά συναισθήματα πολύ γρήγορα και βρίσκει διαρκώς δικαιολογίες για να αποφύγει μια βιντεοκλήση. Να θυμάστε πως ένα άτομο που νοιάζεται πραγματικά για εσάς, δεν πρόκειται ποτέ να ζητήσει να το αποδείξετε στέλνοντας χρήματα.
6. Παραπλανητικά email και μηνύματα (Phishing)
Πρόκειται για εκείνα τα μηνύματα που μοιάζουν να έρχονται από την τράπεζά σας ή από κάποια εταιρεία κούριερ. Συνήθως σας γράφουν ότι το δέμα σας δεν μπόρεσε να παραδοθεί ή ότι ο λογαριασμός σας θα κλειδωθεί. Οι σύνδεσμοι οδηγούν σε ιστοσελίδες που είναι ολόιδιες με τις πραγματικές, προκειμένου να κλέψουν τους κωδικούς σας.
Ο τρόπος για να τα εντοπίσετε είναι να προσέξετε τον πανικό που προσπαθούν να δημιουργήσουν. Οι τράπεζες δεν απειλούν πως θα κλείσουν τον λογαριασμό σας μέσα σε λίγες ώρες. Μην πατάτε ποτέ τους συνδέσμους. Μπείτε μόνοι σας στη σελίδα της τράπεζας ή καλέστε τον επίσημο αριθμό.
7. Η απάτη της επιστροφής χρημάτων
Αυτή είναι ίσως η πιο δυσάρεστη παγίδα. Αν κάποιος έχει ήδη πέσει θύμα, οι δράστες επανέρχονται αργότερα παριστάνοντας τους δικηγόρους ή τους ερευνητές, προσφέροντας βοήθεια για να πάρει πίσω τα χρήματά του – με μια μικρή προκαταβολή φυσικά.
Καμία επίσημη αρχή δεν θα σας πάρει ποτέ τηλέφωνο για να ζητήσει προκαταβολή ώστε να σας βοηθήσει να ανακτήσετε κλεμμένα χρήματα. Αν σας προτείνουν κάτι τέτοιο, είναι σίγουρα συνέχεια της προηγούμενης απάτης.
Ο χρυσός κανόνας προστασίας
Αν προσέξετε προσεκτικά, όλες οι απάτες στο ίντερνετ στηρίζονται σε τρία βασικά στοιχεία: στη δημιουργία πανικού, στη μυστικότητα και σε ασυνήθιστους τρόπους πληρωμής. Για να είστε απολύτως ήσυχοι, ακολουθήστε αυτές τις κινήσεις:
- Δώστε χρόνο στον εαυτό σας και μην κάνετε ποτέ βιαστικές κινήσεις κάτω από πίεση.
- Αν λάβετε κάποιο περίεργο μήνυμα, επικοινωνήστε εσείς οι ίδιοι με το άτομο ή την εταιρεία χρησιμοποιώντας τα στοιχεία που γνωρίζετε ήδη.
- Αποφύγετε να δώσετε χρήματα μέσω προπληρωμένων καρτών ή κρυπτονομισμάτων, καθώς κανένας επίσημος φορέας δεν τα δέχεται.
Και αν τυχόν βρεθείτε σε μια τέτοια δυσάρεστη θέση, δεν υπάρχει κανένας λόγος να νιώθετε άσχημα. Συμβαίνει διαρκώς σε πολλούς ανθρώπους γύρω μας. Η καλύτερη λύση είναι να επικοινωνήσετε αμέσως με την τράπεζά σας και να μιλήσετε στους δικούς σας ανθρώπους για το γεγονός, ώστε να προστατεύσετε και εκείνους.
