Είτε σκεφτόμαστε τον περίφημο Γκάρφιλντ, είτε τα αμέτρητα ξεκαρδιστικά βίντεο που κυκλοφορούν στα social media, οι πορτοκαλί γάτες έχουν καταφέρει να γίνουν οι απόλυτοι «σταρ» του διαδικτύου. Η φήμη που τις ακολουθεί είναι πολύ συγκεκριμένη: θεωρούνται εξαιρετικά φιλικές, εκδηλωτικές, κοινωνικές και γεμάτες παιχνιδιάρικη ενέργεια.
Για τους περισσότερους κηδεμόνες, είναι σχεδόν δεδομένο πως αν υιοθετήσουν μια γάτα με αυτό το εντυπωσιακό χρώμα, θα βάλουν στο σπίτι τους έναν μικρό «εξωστρεφή» εξερευνητή. Τι συμβαίνει όμως όταν βγάλουμε την προσωπική εμπειρία από την εξίσωση και εξετάσουμε τι λέει η επιστήμη; Η αλήθεια ίσως σας εκπλήξει.
Το μυστικό βρίσκεται στο DNA
Εδώ και πάνω από έναν αιώνα, η επιστημονική κοινότητα γνώριζε ότι η χαρακτηριστική πορτοκαλί απόχρωση στις γάτες μεταβιβάζεται γενετικά μέσω του χρωμοσώματος Χ. Ωστόσο, ο ακριβής μηχανισμός παρέμενε άγνωστος μέχρι πολύ πρόσφατα.
Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, το μυστήριο λύθηκε με τον εντοπισμό του γονιδίου ARHGAP36. Το συγκεκριμένο γονίδιο ευθύνεται για την παραγωγή της χρωστικής που χαρίζει στις γάτες το υπέροχο πορτοκαλί-τζίντζερ τρίχωμά τους. Αυτή η ανακάλυψη έλυσε και ένα ακόμη μεγάλο αίνιγμα που παρατηρούν πολλοί ιδιοκτήτες: γιατί σπάνια βλέπουμε θηλυκές πορτοκαλί γάτες;
Γιατί οι πορτοκαλί γάτες είναι συνήθως “αγόρια”
Η εξήγηση κρύβεται καθαρά στη γενετική. Αφού το γονίδιο για το πορτοκαλί χρώμα βρίσκεται στο χρωμόσωμα Χ, τα αρσενικά (που έχουν XY) χρειάζονται μόλις ένα αντίγραφο του γονιδίου από τη μητέρα τους για να αποκτήσουν το χαρακτηριστικό χρώμα. Αντίθετα, τα θηλυκά (που έχουν XX) πρέπει να κληρονομήσουν το γονίδιο και από τους δύο γονείς, κάτι που στατιστικά είναι πολύ πιο σπάνιο. Έτσι εξηγείται γιατί σχεδόν το 80% των πορτοκαλί γατών είναι αρσενικές!
Είναι τελικά ο χαρακτήρας τους μύθος ή πραγματικότητα;
Η αντίληψη ότι το χρώμα της γάτας προδίδει τον χαρακτήρα της είναι ευρέως διαδεδομένη. Όπως πολλοί πιστεύουν ότι οι τρίχρωμες γάτες έχουν “άποψη” (το γνωστό tortitude), έτσι πιστεύουν και για την κοινωνικότητα των πορτοκαλί γατών. Μια έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Anthrozoös το επιβεβαίωσε εν μέρει: ζητώντας από εκατοντάδες ιδιοκτήτες να περιγράψουν τα κατοικίδιά τους, οι πορτοκαλί γάτες συγκέντρωσαν τις περισσότερες περιγραφές ως “φιλικές” και “προσιτές”.
Όμως, οι επιστήμονες είναι ξεκάθαροι: η έρευνα αποτύπωσε τις πεποιθήσεις των ανθρώπων, όχι κάποια αντικειμενική μέτρηση. Δεν έχει αποδειχθεί μέχρι σήμερα καμία άμεση βιολογική σύνδεση μεταξύ του γονιδίου ARHGAP36 και της συμπεριφοράς.
Η αληθινή εξήγηση πίσω από τον φιλικό τους χαρακτήρα
Αν δεν φταίει το γονίδιο του χρώματος, τότε γιατί δείχνουν πιο φιλικές; Η απάντηση ίσως βρίσκεται στο φύλο. Όπως αναφέραμε, το 80% των πορτοκαλί γατών είναι αρσενικές. Μελέτες στη συμπεριφορά των αιλουροειδών έχουν δείξει ότι οι αρσενικές γάτες –ειδικά μετά τη στείρωση– τείνουν να είναι πιο κοινωνικές, χαλαρές και διαχυτικές σε σχέση με τις θηλυκές. Ουσιαστικά, βλέπουμε την τυπική συμπεριφορά ενός αρσενικού γάτου και την αποδίδουμε (λανθασμένα) στο χρώμα του!
Επιπλέον, η τεράστια προβολή τους στο διαδίκτυο δημιουργεί ισχυρές προσδοκίες. Όταν περιμένουμε μια γάτα να είναι αστεία και εκδηλωτική, δίνουμε πολύ μεγαλύτερη προσοχή σε αυτές ακριβώς τις συμπεριφορές της, αγνοώντας τις στιγμές που είναι απόμακρη. Είτε λοιπόν πρόκειται για επιστημονική αλήθεια είτε για μια όμορφη παραίσθηση, το σίγουρο είναι ένα: οι πορτοκαλί γάτες θα συνεχίσουν να κλέβουν την καρδιά μας!
