Το κλάδεμα της ελιάς είναι μια καίρια καλλιεργητική εργασία που επηρεάζει άμεσα την ευρωστία του δέντρου και την παραγωγή καρπών. Στόχος μας είναι να επιτύχουμε ισορροπία ανάμεσα στην παραγωγή νέας βλάστησης και την καρποφορία, διατηρώντας υγιή και παραγωγικά τα ελαιόδεντρα κάθε χρόνο. Αν και υπάρχουν γενικές οδηγίες, το σωστό κλάδεμα εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και προσαρμόζεται στις συνθήκες κάθε ελαιώνα.
Ποια είναι η κατάλληλη εποχή για το κλάδεμα της ελιάς;
Η ιδανική περίοδος για το κλάδεμα είναι μετά τη συγκομιδή, από τα τέλη Ιανουαρίου και όσο πλησιάζει ο Μάρτιος. Καλό είναι να αποφεύγονται οι περίοδοι παγετού, υψηλής υγρασίας ή βροχοπτώσεων, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος για ασθένειες στα δέντρα. Ένα σωστά χρονολογημένο κλάδεμα επιτρέπει στο δέντρο να επουλωθεί φυσικά και να μπει υγιές στη νέα βλαστική περίοδο.
Τα απαραίτητα εργαλεία για το σωστό κλάδεμα
Η διαδικασία του κλαδέματος απαιτεί τα κατάλληλα εργαλεία για ακρίβεια και ασφάλεια:
- Κλαδευτήρι και πριόνι για το κόψιμο μικρών και μεσαίων κλαδιών.
- Ξυλοκοπτικό μηχάνημα για πιο έντονες παρεμβάσεις σε μεγάλα δέντρα.
- Κατάλληλα γάντια για προστασία και σταθερό κράτημα των εργαλείων.
- Χαλκούχο σκεύασμα για ψεκασμό μετά το κλάδεμα ως μέτρο προστασίας.
- Πάστα κλαδέματος, που εφαρμόζεται με πινέλο ή σπάτουλα, για κάλυψη μεγάλων τομών και αποτροπή λοιμώξεων.
Είναι ίδιο το κλάδεμα σε όλες τις ελιές;
Σε καμία περίπτωση δεν εφαρμόζεται το ίδιο κλάδεμα σε όλες τις ελιές. Παράγοντες όπως η ηλικία του δέντρου, η ποικιλία, η πυκνότητα φύτευσης, το μικροκλίμα και ο τύπος εδάφους ποικίλλουν και επηρεάζουν τις απαιτήσεις. Επιπλέον, σημαντικό ρόλο παίζουν οι θρεπτικές αναλύσεις, τόσο του εδάφους όσο και των φύλλων, που καθοδηγούν και τη λίπανση.
Η ένταση του κλαδέματος συσχετίζεται με τη λίπανση που χρειάζεται το κάθε δέντρο. Έντονο κλάδεμα οδηγεί σε ισχυρή βλαστική ανάπτυξη και συνεπώς απαιτεί πιο επαρκή θρέψη με κατάλληλα λιπάσματα.
Πώς επεμβαίνουμε μετά από χρονιές μεγάλης ή μικρής καρποφορίας;
Μετά από μεγάλη παραγωγή:
Το δέντρο έχει εξαντλήσει τα αποθέματα θρεπτικών στοιχείων, κι έτσι εφαρμόζουμε ελαφρύ κλάδεμα. Αφαιρούμε περίπου το 10-15% της φυλλικής επιφάνειας, με στόχο τη γενική αναζωογόνηση, διατηρώντας όμως όσο το δυνατόν περισσότερα πράσινα φύλλα ώστε να μη χαθεί ενέργεια που απαιτείται για την επόμενη παραγωγή.
Μετά από περιορισμένη παραγωγή:
Σε αυτή την περίπτωση προχωρούμε σε πιο δραστικό καθαρισμό, αφαιρώντας το 20-30% του φυλλώματος. Το κλάδεμα επιδιώκει να εξασφαλίσει καλό φωτισμό και αερισμό του δέντρου, στοιχεία που συμβάλλουν στην εύρυθμη εξέλιξη της νέας βλάστησης και την αποφυγή μυκητιακών προσβολών. Φροντίζουμε να κρατάμε το σχήμα κυπέλλου για καλύτερη κατανομή ηλιακού φωτός στο εσωτερικό του δέντρου.
Χρήσιμες συμβουλές για καλύτερα αποτελέσματα
- Απομακρύνουμε βλαστάρια που αναπτύσσονται προς τον κορμό ή διασταυρώνονται.
- Διατηρούμε το “φωτεινό κέντρο” του δέντρου ελεύθερο από πυκνή βλάστηση.
- Σε ελαιώνες με υπερβολική πυκνότητα φύτευσης, το αυστηρό κλάδεμα δεν αρκεί. Μπορεί να απαιτείται αραίωση — δηλαδή απομάκρυνση κάποιων δέντρων — ώστε να επιτευχθεί η επιθυμητή φωτοσύνθεση και απόδοση.
Το κλάδεμα, όταν πραγματοποιείται με γνώση και συνέπεια, μετατρέπεται σε επένδυση για το μέλλον της ελαιοκαλλιέργειας. Το μυστικό κρύβεται στη σωστή παρατήρηση των δέντρων και την προσαρμογή κάθε παρέμβασης στις ανάγκες της συγκεκριμένης χρονιάς. Η ελιά μάς ανταμείβει όταν τη φροντίζουμε με τον τρόπο που της αξίζει.
