Μπορεί να αισθάνεσαι περήφανος για τη δέσμευσή σου στην εργασία και για τις επιδόσεις σου στο επαγγελματικό περιβάλλον. Αλλά υπάρχει ένα λεπτό όριο ανάμεσα στην επαγγελματική αφοσίωση και στον εργασιομανισμό — και όταν αυτό ξεπεραστεί, μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία και την ευημερία σου. Αν πιάνεις τον εαυτό σου να αγχώνεται διαρκώς για τη δουλειά, ακόμα κι όταν δεν υπάρχει αντικειμενικός λόγος, ίσως είναι η στιγμή να αναρωτηθείς: μήπως είσαι εργασιομανής;
Τι είναι πραγματικά ο εργασιομανισμός;
Ο όρος «εργασιομανής» προέρχεται από τον αγγλικό όρο workaholic και περιγράφει ένα άτομο με ψυχολογική, συναισθηματική ή ακόμα και κοινωνική εξάρτηση από τη δουλειά του. Ο ψυχολόγος Wayne Oates, που εισήγαγε αυτόν τον όρο το 1971, χαρακτήρισε την κατάσταση ως μια ακατανίκητη ανάγκη για συνεχή εργασία. Παρόλο που δεν συγκαταλέγεται επίσημα στις διαγνώσεις του DSM-5, πρόκειται για ένα υπαρκτό και αυξανόμενα αναγνωρίσιμο πρόβλημα ψυχικής υγείας.
Σε αντίθεση με το να εργάζεσαι απλώς πολλές ώρες –ειδικά σε επαγγέλματα που το απαιτούν– ο εργασιομανισμός συνοδεύεται από καταναγκαστική συμπεριφορά, αδυναμία αποστασιοποίησης από τη δουλειά και συχνή αίσθηση ενοχής όταν δεν εργάζεσαι. Τα άτομα αυτά μπορεί να δουλεύουν ακόμα και όταν δεν είναι απαραίτητο, να παραμελούν την οικογένεια ή την υγεία τους και να βλέπουν την εργασία ως κύριο τρόπο αυτοεπιβεβαίωσης.
Εξάντληση από την υπερβολική εργασία
Πώς επηρεάζει η υπερβολική εργασία την υγεία;
Ο χρόνιος εργασιομανισμός μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπτώσεις, τόσο σωματικές όσο και ψυχολογικές. Έρευνες δείχνουν σύνδεση με:
- Αυξημένο άγχος και στρες
- Κατάθλιψη και συναισθηματική εξάντληση
- Διαταραχές ύπνου
- Αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης και υψηλή αρτηριακή πίεση
- Κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα και διαβήτη
- Απομόνωση και προβλήματα στις διαπροσωπικές σχέσεις
Σε πολλές περιπτώσεις, ο εργασιομανισμός συνυπάρχει με άλλες ψυχικές διαταραχές, όπως ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD) ή διπολική διαταραχή, καθιστώντας την κατάσταση ακόμη πιο πολύπλοκη και δύσκολα αναγνωρίσιμη.
Μπορεί να θεραπευτεί ο εργασιομανισμός;
Η απάντηση είναι καταφατική: ναι, μπορεί. Ωστόσο, το πρώτο και πιο κρίσιμο βήμα είναι η αναγνώριση του προβλήματος. Όπως εξηγούν ψυχολόγοι και σύμβουλοι σταδιοδρομίας, είναι δύσκολο να αξιολογήσεις τον εαυτό σου αντικειμενικά όταν βρίσκεσαι “μέσα στο μπουκάλι”. Πολλές φορές οι εργασιομανείς αναζητούν την αποδοχή και την αξία τους αποκλειστικά μέσα από την εργασία, παραβλέποντας τις συνέπειες για την υγεία ή τις σχέσεις τους.
Τι μπορείς να κάνεις για να επαναφέρεις την ισορροπία
Επαναφορά της ισορροπίας στη ζωή
1. Θέσε όρια στην εργασία σου
Ορίστε μια σταθερή ώρα που θα σταματάς να εργάζεσαι καθημερινά – και τηρήσέ την αυστηρά. Η συνειδητή παύση δημιουργεί χώρο για να ξεκουραστείς και να ανακτήσεις ενέργεια.
2. Ενσωμάτωσε ευχάριστες δραστηριότητες στο πρόγραμμά σου
Σχεδίασε κάτι συγκεκριμένο για μετά το πέρας της εργασίας, όπως έναν περίπατο, έναν διαλογισμό, ένα δείπνο ή γραφή σε ημερολόγιο. Μια δημιουργική ρουτίνα μπορεί να αναπληρώσει τον ψυχικό χώρο που καταλαμβάνει η υπερβολική δουλειά.
3. Επένδυσε στις σχέσεις σου
Βρες χρόνο για φίλους και συγγενείς και —αν χρειάζεται— προγραμμάτισέ τον όπως θα έκανες με μια επαγγελματική συνάντηση. Οι σχέσεις παρέχουν συναισθηματική στήριξη και θυμίζουν τι έχει πράγματι σημασία στη ζωή.
Ο εργασιομανισμός δεν είναι απλώς μια «επαγγελματική φιλοδοξία που ξέφυγε από τον έλεγχο». Είναι μια πρόκληση ψυχικής υγείας που απαιτεί επίγνωση, αυτογνωσία και συχνά επαγγελματική καθοδήγηση για να ξεπεραστεί. Με στοχευμένες αλλαγές και τη στήριξη των ανθρώπων γύρω σου, μπορείς να ξαναβρείς την ισορροπία ανάμεσα στη δουλειά και στη ζωή σου — και να ζήσεις όχι μόνο παραγωγικά, αλλά και ουσιαστικά.
